Бірлік туралы 411
Бірлік туралы мақал-мәтелдер халықты татулыққа, ынтымаққа шақырып, ортақ мақсатқа жұмылудың қадірін ұқтырады.
411
Мақал-мәтел
135K
Қаралым
328
Орташа
Сұрыптау:
Үлкен үйдегі күлсе,
Кіші үйдегі езу тартар.
Кіші үйдегі езу тартар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен үйдегі, яғни отбасы не әулет ішіндегі қуаныштың, жақсы көңіл күйдің кіші үйдегілерг...
Айтысқан соң дау емес пе,
Алысқан соң жау емес пе?
Алысқан соң жау емес пе?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге келіп, тартысып қалған екі жақтың арасы суып, ақыры дау-дамайға айналатынын білдіре...
Халқы жаманның биі азады,
Қатыны жаманның үйі азады.
Қатыны жаманның үйі азады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: халқы тәрбиесіз, берекесіз болса, ел ішіндегі би мен басшының да қадірі...
Ырыс қашса да, туыс қашпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дәулет, несібе, ырыс бір күнде келіп, бір күні кетуі мүмкін, ал туысты...
Ел айырылса көбіне,
Жол айырылса кеңіне.
Жол айырылса кеңіне.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі бірлік бұзылса, ортақ күш те, ортақ бағыт та әлсірейтінін аңғартады. Тура мағ...
Жер шайқалса, төбеге қатер,
Ел шайқалса, төреге қатер.
Ел шайқалса, төреге қатер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жер сілкінсе немесе шайқалса, үйдің ең жоғары бөлігі — төбе қауіпті жағ...
Үйде кісі көп болса, далада кісі тимейді.
**Негізгі мағынасы** Үйде адамдар көп, ауызбіршілік бар болса, ол үйдің берекесі артады, сырттағы бөтеннің сөзі де, қысп...
Жалғыз тері тон болмас,
Жалғыздың сөзі оң болмас.
Жалғыздың сөзі оң болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның ісі де, сөзі де толық болмайтынын білдіреді. Тері жалғыз күйінде тонға жар...
Туысы бірдің уысы бір.
**Негізгі мағынасы** Туысы жақын, бір атаның баласы, бір әулеттен тараған адамдардың мүддесі де, тірлігі де ортақ болады...
Есік алдынан жел келгенше,
Үй сыртынан жау келсін.
Үй сыртынан жау келсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жел есік алдынан соққаннан гөрі, жау үйдің сыртына келсін деген сөз. Ас...
Елдің құты белеңде,
Судың құты тереңде.
Судың құты тереңде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің де, судың да қадірлі, берекелі жерін меңзейді. Тура мағынасында құт-береке биікте,...
Дау қырық жылда бітсе де,
Қыршын біттім дер.
Қыршын біттім дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұзаққа созылған дау-дамайдың адамды титықтатып, рухын да, күшін де сарқып жіберетінін аңғ...
Кеңес қылған ел азбас,
Кеңінен пішкен тон тозбас.
Кеңінен пішкен тон тозбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел болып ақылдасқан, көптің ойы бір жерге тоғысқан іс берік болады дегенді білдіреді. Ту...
Екі қылыш бір қынапқа сыймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі қылышты бір қынапқа қатар сыйғызу мүмкін емес. Астарлы мағынасы —...
Ашу - ағадан, кешірім - ініден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағайын арасындағы сыйластық пен сабырды меңзейді. Тура мағынасында, үлкен аға кейде ашу ү...
Ең көп оқылған
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Төртеу түгел болса - алар,
Алтау ала болса - алдырар.
Алтау ала болса - алдырар.
**Негізгі мағынасы** Төрт адам түгел, яғни ауызбірлікте, тату әрі бір мақсатта болса, кез келген істі жеңіп, нәтижеге же...
Іштен шыққан жау жаман.
**Негізгі мағынасы** «Іштен шыққан жау жаман» деген мақал ел ішінен, өз ортасынан шыққан қауіп сыртқы дұшпаннан да қате...
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бұл бөлімде бірлік туралы қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Олар ел ішіндегі татулық, ұйымшылдық, өзара сыйластық пен ортақ мүдде үшін жұмылудың маңызын қысқа да нұсқа жеткізеді.
Бірлікке үндейтін нақылдар қиындықты бірге еңсеру, дау-дамайды ақылмен шешу, ру-тайпа емес, тұтас жұрт болып әрекет ету сияқты құндылықтарды дәріптейді. Мұнда жиналған мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбие мен білімде де ынтымақтың берекеге бастайтынын еске салады.
Бірлікке үндейтін нақылдар қиындықты бірге еңсеру, дау-дамайды ақылмен шешу, ру-тайпа емес, тұтас жұрт болып әрекет ету сияқты құндылықтарды дәріптейді. Мұнда жиналған мақал-мәтелдер күнделікті өмірде де, тәрбие мен білімде де ынтымақтың берекеге бастайтынын еске салады.