Оқу, білім, ғылым туралы 136
Оқу, білім, ғылым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ізденіс, еңбексүйгіштік, ақыл мен тәрбие құндылығы туралы нақылдар.
136
Мақал-мәтел
56.9K
Қаралым
418
Орташа
Сұрыптау:
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке…
Шәр кітапты оқысаң,
Әр кітапты оқырсың.
Әр кітапты оқырсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кітап оқудың адамды білімге, зердеге, ой кеңдігіне жеткізетінін айтады. Тура мағынасында…
Ғалыммен жақын болсаң, қолың жетер,
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Негізгі мағынасы Ғалыммен аралассаң, одан білім, ақыл, дұрыс бағыт аласың. Оның сөзі мен ісі сені биікке жетелейді…
Жаста оқыған оқуың -
тасқа жазғанмен бірдей;
Қартайғанда оқыған оқуың -
мұзға жазғанмен бірдей.
тасқа жазғанмен бірдей;
Қартайғанда оқыған оқуың -
мұзға жазғанмен бірдей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді жастайынан меңгерудің маңызын айтады. Жас кезде оқыған нәрсе берік сақталып, санаға…
Ақылды қыз білімге жүгірер,
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезі мен бағытын салыстырып көрсетеді. Ақылды қыз бос сөзге ермей, өз…
Күнде бір мақал
«Оқу, білім, ғылым туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Ақыл көпке жеткізер,
Өнер көкке жеткізер.
Өнер көкке жеткізер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақыл мен өнердің адам өміріндегі орнын салыстырып көрсетеді. Ақыл адамды дұрыс жолға салып…
Білім іздеген өсер,
Бүлік іздеген өшер.
Бүлік іздеген өшер.
Негізгі мағынасы Білім іздеген адам үнемі алға басып, ойы да, өмірі де кеңейеді. Ал бүлік, дау-дамай, араздық іздеген…
Оқығанның беті жарық,
Оқымағанның беті көн шарық.
Оқымағанның беті көн шарық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — білім алған адамның жүзі жарық, ал оқымаған адамның жүзін көн шарыққа…
Ұстаздан шәкірт озар.
Негізгі мағынасы Ұстаздан шәкірт озар деген мақалдың тура мағынасы — оқушының өз ұстазынан асып түсуі. Астарлы мағынасы…
Оқу - білім бұлағы,
Білім - өмір шырағы.
Білім - өмір шырағы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал оқу мен білімнің адам өміріндегі ең басты құндылық екенін айтады. «Оқу» — білімге жетелейтін…
Қатыныңмен дос бол,
Үйіңе береке кіреді.
Азаматпен дос бол,
Қадіріңді біледі.
Білімдімен дос бол,
Сасқанда ақыл береді.
Үйіңе береке кіреді.
Азаматпен дос бол,
Қадіріңді біледі.
Білімдімен дос бол,
Сасқанда ақыл береді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға кіммен аралассаң, соның ықпалы өзіңе тиетінін айтады. Жақсы жармен тату болсаң, үй…
Талаптыға нұр жауар.
Негізгі мағынасы «Талаптыға нұр жауар» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол ауыспалы мәнде айтылады. Мұндағы «талап»…
Білгенге - тоғыз, білмегенге - тоқсан тоғыз.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені түсінген адамға оның мәні аз ғана болып көрінеді, ал…
Оқу - инемен құдық қазғандай.
Негізгі мағынасы Оқу — оңай іс емес, ол көп еңбек пен табандылықты талап етеді. Мақалдың тура мағынасы: инемен құдық…
Оқу - білім азығы,
Білім - ырыс қазығы.
Білім - ырыс қазығы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал-мәтел оқу мен білімнің адам өміріндегі орнын өте терең түсіндіреді. «Оқу - білім азығы»…
Өз білмегеніңді кісіден сұра,
Үлкен болмаса, кішіден сұра.
Үлкен болмаса, кішіден сұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға білмегенін жасырмай, сұраудан ұялмауды үйретеді. Тура мағынасында: егер бір нәрсені…
Білімдіге дүние жарық,
Білімсіздің күні кәріп.
Білімсіздің күні кәріп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімнің адамның өмірін жарық қылып, жолын ашатынын айтады. Білімді адам заттың сырын…
Күш - білімде, білім - кітапта.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның нағыз қуаты мен жетістігі білімде екенін айтады. Ал білімнің бастауы, сақтаушысы әрі…
Дүмше молда дін бұзар,
Қисық арба жол бұзар.
Қисық арба жол бұзар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімсіз, бірақ өзін діндар етіп көрсеткен адамның шын дінді де, елдің берекесін де…
Ақыл - тозбайтын тон,
Білім - таусылмайтын кен.
Білім - таусылмайтын кен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ақыл мен білімнің адам өміріндегі ең қымбат, мәңгілік құндылық екенін білдіреді. Тон тозып…
Өнер көпке де жеткізеді,
Көкке де жеткізеді.
Көкке де жеткізеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өнерлі адамның жолы кең, мүмкіндігі мол болатынын білдіреді. Тура мағынасында, өнер адамды…
Білім алмай «болдым» деме,
Еңбек етпей «толдым>> деме.
Еңбек етпей «толдым>> деме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға білімсіз де, еңбексіз де өзіңді толық, жетілген санауға болмайтынын ескертеді. Тура…
Оқусыз білім жоқ,
Білімсіз күнің жоқ.
Білімсіз күнің жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: оқу болмаса, білім де болмайды; ал білім болмаса, адамның күні жарық, жолы…
Қына тасқа бітеді,
Білім басқа бітеді.
Білім басқа бітеді.
Негізгі мағынасы Қына тасқа жабысып өсетіні сияқты, білім де адамның басында, яғни ой-санасында орнығады деген ой…
Ғылым - теңіз, білім - қайық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ғылымның көлемі де, тереңдігі де шексіз екенін білдіреді. Ғылымды теңізге теңеу арқылы оның…
Ақыл азбайды, білім тозбайды.
Негізгі мағынасы Ақыл мен білім — адамға мәңгі серік болатын қымбат қазына. Ақыл уақыт өткен сайын ескірмейді…
Біліп тұрсаң да, сұрап ал.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға білетін нәрсені де сұрап, нақтылап алуды үйретеді. Тура мағынасында — бір істі…
Өнер - ағып жатқан бұлақ,
Ілім - жанып тұрған шырақ.
Ілім - жанып тұрған шырақ.
Негізгі мағынасы Өнер мен білімнің адам өміріндегі орны өте биік екенін білдіреді. Мақалдың тура мағынасы бойынша…
Адам болар бала алысқа қарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы, саналы болып өсетін бала өзіне алдағы өмірді ерте ойлап, алысқа…
Білімді өлсе, қағазда аты қалар,
Ұста өлсе, істеген заты қалар.
Ұста өлсе, істеген заты қалар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен өнердің, еңбек пен шеберліктің адамнан кейін де қалатын ізі бар екенін айтады…
Білекті бірді жығар,
Білімді мыңды жығар.
Білімді мыңды жығар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал күш пен білімді салыстырады. Тура мағынада білегі күшті адам бір адамды жеңуі мүмкін, ал…
Қарыстан сүйем жақын.
Негізгі мағынасы Қарыс — бас бармақ пен ортан қолдың ұшының арасы, сүйем — бас бармақ пен сұқ саусақтың арасы. Сүйем…
Ақпа құлаққа айтсаң, ағып кетеді,
Құйма құлаққа айтсаң, құйып алады.
Құйма құлаққа айтсаң, құйып алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді қабылдау қабілеті әр адамда әртүрлі болатынын айтады. Бір адамға айтылған ақыл-кеңес…
Білімнің басы - бейнет, түбі - зейнет.
Негізгі мағынасы Білім алу оңай жол емес, ол ең алдымен еңбек, ізденіс, шыдам және тәртіпті талап етеді. Оқудың…
Білегіңе сенбе, біліміңе сен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға күшке емес, білімге сүйенуді үйретеді. Тура мағынасында білектің күші бар, бірақ ол…
Білімдіден ақыл шығар,
Ақылдан нақыл шығар.
Ақылдан нақыл шығар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білім мен ойдың тығыз байланысын көрсетеді. Білімді адам көп оқып, көп көріп, көп тәжірибе…
Оқу түбі - тоқу.
Негізгі мағынасы «Оқу түбі — тоқу» деген мақал білім алудың соңы міндетті түрде пайдаға асатынын білдіреді. Тура…
Ақыл - дария, алсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Жер - қазына, қазсаң да таусылмайды.
Негізгі мағынасы Ақыл да, жер де — сарқылмас байлық. Ақылдың шегі жоқ: оны қанша қолдансаң да, қанша үйренсең де…
Көргеннен көрмегенің көп,
Білгеннен білмегенің көп.
Білгеннен білмегенің көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қанша көп көріп, қанша көп үйрендім десе де, әлі де білмейтіні көргенінен де…
Білім - бақтың жібермейтін қазығы,
Білімсіз бақ - әлдекімнің азығы.
Білімсіз бақ - әлдекімнің азығы.
Негізгі мағынасы Білім адамның бақ-берекесін ұстап тұратын мықты қазыққа теңеледі. Яғни, білімді адам өз ырысын…
Ең көп оқылған
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке…
Шәр кітапты оқысаң,
Әр кітапты оқырсың.
Әр кітапты оқырсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал кітап оқудың адамды білімге, зердеге, ой кеңдігіне жеткізетінін айтады. Тура мағынасында…
Ғалыммен жақын болсаң, қолың жетер,
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Залыммен жақын болсаң, басың кетер.
Негізгі мағынасы Ғалыммен аралассаң, одан білім, ақыл, дұрыс бағыт аласың. Оның сөзі мен ісі сені биікке жетелейді…
Жаста оқыған оқуың -
тасқа жазғанмен бірдей;
Қартайғанда оқыған оқуың -
мұзға жазғанмен бірдей.
тасқа жазғанмен бірдей;
Қартайғанда оқыған оқуың -
мұзға жазғанмен бірдей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал білімді жастайынан меңгерудің маңызын айтады. Жас кезде оқыған нәрсе берік сақталып, санаға…
Ақылды қыз білімге жүгірер,
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Ақылсыз қыз сөзге ілігер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың мінезі мен бағытын салыстырып көрсетеді. Ақылды қыз бос сөзге ермей, өз…
«Оқу, білім, ғылым туралы» мақал-мәтелдерде білімнің адам өміріндегі орны, оқудың қиындығы мен жемісі, ұстаз бен шәкірт туралы ой түйілген. Бұл нақылдар білімді таусылмайтын байлық, ал оқуды табандылықты қажет ететін еңбек деп біледі, білмегенді сұраудан ұялмауға, үздіксіз үйренуге шақырады.
«Оқу - инемен құдық қазғандай» мақалы оқудың көп еңбек пен шыдамды талап ететінін айтады. «Ұстаздан шәкірт озар» шәкірттің өз ұстазынан асып түсетінін білдіреді. «Өз білмегеніңді кісіден сұра, Үлкен болмаса, кішіден сұра» білмегенді жасырмауға үйретеді, ал «Ақыл - тозбайтын тон, Білім - таусылмайтын кен» ақыл мен білімді мәңгілік байлыққа теңейді.
Бұл мақалдарды Білім күні, Ұстаздар күні, оқу мен мамандық тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда қолдануға болады. Кітап туралы мақалдар «Кітап туралы» бөлімінде жинақталған.
«Оқу - инемен құдық қазғандай» мақалы оқудың көп еңбек пен шыдамды талап ететінін айтады. «Ұстаздан шәкірт озар» шәкірттің өз ұстазынан асып түсетінін білдіреді. «Өз білмегеніңді кісіден сұра, Үлкен болмаса, кішіден сұра» білмегенді жасырмауға үйретеді, ал «Ақыл - тозбайтын тон, Білім - таусылмайтын кен» ақыл мен білімді мәңгілік байлыққа теңейді.
Бұл мақалдарды Білім күні, Ұстаздар күні, оқу мен мамандық тақырыбындағы сабақтар мен шығармаларда қолдануға болады. Кітап туралы мақалдар «Кітап туралы» бөлімінде жинақталған.