Азамат, жігіт, ер туралы 498
Азамат, жігіт, ер туралы мақал-мәтелдер ерлік, намыс, мінез бен жауапкершілік жайын түйіндейді.
498
Мақал-мәтел
96.6K
Қаралым
193
Орташа
Сұрыптау:
Ер - егіз.
Ер - елінде әз.
Ер - елінде әз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ер азамат жалғыз емес, оның артында елі, қолдауы, сырлас ортасы бар де...
Қашқан жауға қатын ер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жаудан қашып бара жатқан адамға әйел де ер болып көрінеді, яғни қорқақ...
Жігіттің екі өнері бар:
Атқан да жыққан,
Ашқан да оқыған.
Атқан да жыққан,
Ашқан да оқыған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке екі түрлі қасиет керек екенін айтады: бірі — күш-қайрат, екіншісі — білім мен өне...
Жалаң аттың жалымен,
Жалаң қылыш жүзімен.
Жалаң қылыш жүзімен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын-қыстау, қауіпті жағдайда адам қолда бардың бәріне сүйеніп, тез әрі батыл әрекет етуі...
Ойнаса баласы,
Шындаса әкесі жығады.
Шындаса әкесі жығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жас бала ойнап-күліп, алыса бастағанда, әкесі шын күшін көрсетсе, оны о...
Арғымаққа оқ тисе,
Мәстектей туламас.
Мәстектей туламас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: арғымаққа оқ тисе де, ол мәстек сияқты қатты тулап, босқа булығып кетп...
Қорқақ - қашқан кісі,
Батыр - шанышқан кісі.
Батыр - шанышқан кісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батылдық пен қорқақтықтың айырмасын көрсетеді. Тура мағынасында қорқақ адам қауіптен қаш...
Жасауылың тырна болса,
Күнің қиқуымен өтер.
Күнің қиқуымен өтер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер жасауылың, яғни күзетшің не жанашырың тырна сияқты болса, күнің о...
Селтеңдеген жігіттің серкесінің соры.
**Негізгі мағынасы** «Селтеңдеген жігіттің серкесінің соры» деген мақал жауапсыз, жеңілтек, салдыр-салақ жігіттің өзіне...
Кілем түрге керек,
Қылыш ерге керек.
Қылыш ерге керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз орнын, өз сынын табатынын білдіреді. Тура мағынасында кілем — үйдің сәні м...
Рух пен намыс - егіз.
**Негізгі мағынасы** «Рух пен намыс - егіз» деген мақал адам бойындағы ішкі күш пен ар-намыстың бір-бірінен ажырамайтын...
Ат өледі - ер қалады,
Адам өледі - жер қалады.
Адам өледі - жер қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің өтпелі екенін, ал артында қалатын іздің маңызды екенін айтады. Тура мағынас...
Баталы батыр арымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — батыр адамға берілген бата оның жолын ашып, беделін түсірмейді, керісі...
Жердің сәні - егін,
Ердің сәні - білім.
Ердің сәні - білім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жердің көркі мен қадірі егінмен көрінетінін айтады: жер бос жатса, оның берекесі аз, ал...
Ақылсыз жігіт -
Ауыздықсыз ат.
Ауыздықсыз ат.
**Негізгі мағынасы** «Ақылсыз жігіт — ауыздықсыз ат» деген мақал ақылы жоқ, сабырсыз, өзін тежей алмайтын адамның ісі д...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Ат өнері білінбес,
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
Бәйгеге түсіп жарыспай;
Ер өнері білінбес,
Қоян-қолтық алыспай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың мәні — аттың да, ердің де шын қабілеті сынақ үстінде ғана көрінеді. Тек қарап тұрып, б...
Аттан аттың несі артық?
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
Жүрісі мен күші артық;
Ерден ердің несі артық?
Ерлігі мен ісі артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жылқыны да, ер азаматты да салыстыра отырып, олардың ең басты қадірі неде екенін көрсетед...
Бөрі азығы мен ер азығы жолда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қасқыр да, ер адам да өз несібесін жол жүріп, іздеп табады. Астарлы ма...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер азаматтың болмысы, жігіттің әдебі мен ердің ерлігі туралы халық даналығын жинақтайды. Онда намыс, ар-ождан, батылдық, сөзге беріктік, елге қызмет ету секілді қасиеттер дәріптеледі.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.
Мұндай нақылдар ұрпақты қайсарлыққа, адал еңбекке, уәдеге тұруға, үлкенді сыйлап, кішіні қорғауға үндейді. «Ер» ұғымы тек күш емес, қиын сәтте жауапкершілік алып, әділ шешім жасау, елдік мүддені жоғары қою екенін еске салады.