Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
347.7K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Бөле берік емес,
Итмұрын өрік емес.
Итмұрын өрік емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бөле — ең жақын туыстардың бірі болғанымен, ол әрдайым мықты, сенімді т...
Жаман өзін зорға балар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз мінезін, ісін, дәрежесін асыра бағаласа, соңы күлкі мен өкінішке әкелетінін білді...
Өлермен өгіз балтадан қорықпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өлермен, яғни өлуге де, тіршілікке де селқос, қатты қырсық немесе тым қ...
Әркімнің өзіне лайық қалыбы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамның өз болмысы, мінезі, қабілеті, тәрбиесі мен өмір сүру дағдысы бөлек болатынын...
Бір құшақ ағаштан бір оқтық шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір құшақ ағашты жинап, тезек не отын етіп жаққанда, одан бір-ақ оқтай...
Жылан өз бойына қарамай,
Түйе мойнын иір дейді.
Түйе мойнын иір дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз кемшілігін көрмей тұрып, басқаны сынауға бейім болатынын меңзейді. Тура мағынада...
Түйе ағаш басын кемірсе,
Ешкі таңданады.
Ешкі таңданады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзіне тән емес нәрсеге қарап таңданатынын, бірақ кейде өзі де сондай оғаш іске барып...
Бір қап жел едік,
«Пыс» еттік те, басылдық.
«Пыс» еттік те, басылдық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен істің шамадан тыс дабыраға, бос кеудеге салынып, ақыры тез басылып қалатынын біл...
Қарға қияға ұя салмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қарға биік қияға ұя салмайды, яғни өзіне қолайсыз, аса қиын не тіпті жа...
Сиырға ер жараспас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында: сиырға ер салынбайды, өйткені ер — атқа арналған жабдық. Астарлы мағына...
Қарғаның жүзіне бір кесек,
Жаманның жүзі бірге есеп.
Жаманның жүзі бірге есеп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда жаман адамға қанша жақсылық жасасаң да, оның көңілі бірден өзгермейтіні, жасаған жақсыл...
Елірменің емі жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Елірменің емі жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — қатты шамданған, өзіне ие бола алмайтын адамға...
Қылдан қиқым іздеген.
**Негізгі мағынасы** «Қылдан қиқым іздеген» деген тіркес адамның өте ұсақ-түйекке дейін үңіліп, жоқтан бар іздейтінін б...
Жетім бала секілді жездем пақыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — «жетім бала сияқты өте қорғансыз, жәрдемсіз» дегенге саяды. Астарлы ма...
Қайырсыз сұңқардан қайырлы тұрымтай артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сұңқар — қыран құс, ал тұрымтай — одан әлдеқайда кіші құс. Бірақ үлкен,...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.