Ақсақ көп жүреді,
Соқыр көп көреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бір қарағанда қисынсыз көрінеді: ақсақ адам көп жүре алмайды, ал соқыр адам көп көре алмайды. Бірақ астарлы мағынасы терең. Халық мұнда сырт көзге әлсіз, кемістігі бар адам өмірден көп сабақ алып, көбірек тәжірибе жинайды деген ойды білдіреді. Яғни қиындық көрген, тіршілікке бейімделуге мәжбүр болған адам кейде сақ, зерек, байқағыш келеді.
Образдар мен теңеулер
Ақсақ — жүрісі шектеулі, бірақ тынымсыз адам бейнесі. Соқыр — көзі көрмесе де, басқа сезімдері мен ойы арқылы дүниені танып-білуге тырысатын тұлға. Мұнда «көп жүру» мен «көп көру» нақты қимыл мен көзбен көру емес, өмірлік тәжірибе, бақылау, ақылмен тану деген ұғымды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды сыртқы кемшілігіне қарап бағаламау керегін ескертеді. Мысалы, мүмкіндігі шектеулі жан өз ісіне өте ұқыпты, жинақы, алғыр болып шығуы мүмкін. Сондай жағдайда оның табандылығы мен өмірлік тәжірибесі өзгелерге үлгі болады.
Soqyr kóp kóredi.