Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
347.9K
Қаралым
225
Орташа
Сұрыптау:
Өзімшілдің іші тар, ойы шартық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өзімшіл, тек өз пайдасын ғана ойлайтын адамның ішкі дүниесі тар болатынын білдіреді. Мұнд...
Керең кемітсе де, семіртсе де күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сөзіне, мінезіне, не үшін айтылғанына қарамай, өз жолынан айнымайтын, кейд...
Жел сөзбен жәрдем берген,
Есектен сауын берген.
Есектен сауын берген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай көмектескенсіп, шын мәнінде пайдасы жоқ адамды әжуалайды. «Жел сөзбен жәрдем берг...
Шыбынға шоқпар көтермес болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұсақ-түйекке бола шамадан тыс ашуланба, орынсыз күш жұмсама дегенді білдіреді. Тура мағын...
Балық жоқта бақа да балық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балық жоқ жерде бақаға да балық деп қарауға болады. Астарлы мағынасы: ш...
Ақылды бақырды да бағалайды,
Ақымақ алтынды да қаралайды.
Ақымақ алтынды да қаралайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бағасы байлығымен емес, ақыл-парасатымен өлшенетінін білдіреді. Ақылды адам аз ға...
Жақсыға жармас, жаманмен арбас.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамға жақында, одан үйрен, өнеге ал деген ой бар. Ал жаман мінезді кісімен босқа сөз таласты...
Жақсы - бір қатыннан туады,
Жаман - әр қатыннан туады.
Жаман - әр қатыннан туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің, тәрбие мен тектіліктің бірлігін астарлап айтады. Тура мағынада жақсы адам...
Кісінің үлкені де бол,
Кішінің тілін де ал.
Кішінің тілін де ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға екі қасиетті қатар ұстануды үйретеді: өз орныңды, абыройыңды сақтай біл және жасы...
Ақымақтың ақылы түстен кейін енеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адамға ақыл кеш келеді, яғни ол дұрыс ойды, ескертуді немесе са...
Таңдағы таңқы құйрықтан,
Қазіргі өкпе, бауыр артық.
Қазіргі өкпе, бауыр артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таңертеңгі уақытта малдың құйрық-бауырына қарап емес, қолдағы дайын ас...
Ескісіз жаңа болмас,
Жамансыз жақсы болмас.
Жамансыз жақсы болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде жаңа нәрсенің бәрі ескінің жалғасы екенін білдіреді. Яғни, бүгінгі жақсы, жаңа жет...
Алушыны аңдушы жеңер.
**Негізгі мағынасы** «Алушыны аңдушы жеңер» деген мақал адамды ұқыптылыққа, байқағыштыққа шақырады. Тура мағынасында, б...
Арыстан асқынса, айға шабар,
Ақымақ асқынса, анасын сабар.
Ақымақ асқынса, анасын сабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезіндегі екі түрлі шектен шығуды салыстырады. Арыстан — айбатты, күшті, қайратты...
Жуас түйеге әркім ие.
**Негізгі мағынасы** Жуас түйеге әркім ие деген мақалдың тура мағынасы — мінезі момын, жуас түйені кез келген адам басқа...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.