Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.4K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Жітікке саяқ қосылып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүрісі шапшаң, мінезі сергек, ісі жүйрік адамға жеке жүрген, саяқ мінг...
Өзімшілдің іші тар, ойы шартық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өзімшіл, тек өз пайдасын ғана ойлайтын адамның ішкі дүниесі тар болатынын білдіреді. Мұнд...
Өтірікшіні сөзінен емес, көзінен таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өтірік айтатын адамды оның сөзіне ғана қарап емес, мінез-құлқы мен көзқарасына қарап тану...
Миға ерген дене азбайды,
Милыға ерген ел азбайды.
Милыға ерген ел азбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылға жүгінген адам да, ақылды басшыға ерген ел де адаспайтынын білдіреді. Тура мағынасы...
Асығыстық пен ашудан ақыл күңгірт тартады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам асығыс қимылдап, ашуға берілген кезде ақылдың дұрыс жұмыс істемейтінін білдіреді. Т...
Бетегесі шоңқайған қояндай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің түрі, қалпы немесе жүріс-тұрысы қоянға ұқсап, шошаңдап, именшектеп, сенімсіз көр...
Екі басын ұстап, ортасын тістеп жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсенің екі басын ұстап, ортасын тістеп жүрген кісі туралы елесте...
Ақылды жылдығын,
Ақылсыз күндігін ойлайды.
Ақылсыз күндігін ойлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам ұзақ мерзімді ойлайтынын, ал ақылсыз адам тек бүгінгі күннің қамымен шектеле...
Шуын сүйретіп келіп шүйдесін көтереді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай еңсесі түсіп, күйбең тіршілікпен, қиындықпен келген адам соңында өзін бірден паң,...
Дүние ақылдыға жарық,
Ақымаққа тамұқ.
Ақымаққа тамұқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, дүниені әр адам әрқалай көреді: ақылды адам өмірдің мәнін, жолы...
Екі тентек қосылса, аудай болар,
Екі ақылды қосылса, таудай болар.
Екі ақылды қосылса, таудай болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — мінезі тентек, берекесіз екі адам қосылса, олардың ісі де аласапыран,...
Сабырсыз бақсы жолда отырып бал ашады.
**Негізгі мағынасы** Сабырсыз адам істің жөнін таппай, асығыстықпен әрекет етеді деген ой айтылады. Мақалдың тура мағына...
Кебек жеген ат жүйрік болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кебек жеп жүрген аттан үлкен шабыс, жүйрік қимыл күтпеу керек. Астарлы...
Таздың басынан емге бит таппассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: таз адамның басынан ем ретінде бит табу мүмкін емес. Астарлы мағынасы:...
Ақымақтың ақылы түстен кейін енеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақ адамға ақыл кеш келеді, яғни ол дұрыс ойды, ескертуді немесе са...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.