Өзімшілдің іші тар, ойы шартық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өзімшіл, тек өз пайдасын ғана ойлайтын адамның ішкі дүниесі тар болатынын білдіреді. Мұндай кісінің жүрегі кең емес, ниеті де, ойы да шолақ келеді. Яғни ол басқаның қуанышын, мұңын, қажетін ескермейді, сондықтан өмірге тар көзқараспен қарайды.
Образдар мен теңеулер
«Іші тар» деген тіркес адамның сараң, күншіл, кеңпейіл емес мінезін бейнелейді. Ал «ойы шартық» дегені — ойының толық жетілмегенін, парасатының шектеулі екенін көрсетеді. Мұнда дене мүшелеріне қатысты сөздер арқылы мінездің кемшілігі астарланып берілген: іштің тарлығы — рухани тарлық, ойдың шолақтығы — танымның кемдігі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Мысалы, жұмыс орнында бір адам әріптесінің жетістігін көре алмай, бәрін өзіне ғана бұрып отырса, оны осы мақалмен сипаттауға болады. Мұндай адаммен тіл табысу қиын, себебі ол ортақ істен гөрі жеке пайдасын жоғары қояды. Мақал адамдарды кең ойлауға, өзгенің еңбегін бағалауға, ішкі мәдениетті сақтауға үндейді.