Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
252.4K
Қаралым
163
Орташа
Сұрыптау:
Азаматтың бір ажары - кеңдігі.
**Негізгі мағынасы** «Азаматтың бір ажары – кеңдігі» деген мақал ер адамның, жалпы кісі мінезінің көркі оның кең пейілі...
Екі иінін жұлып жеген.
**Негізгі мағынасы** «Екі иінін жұлып жеген» деген мақал адамды өте ашкөз, сараң не өз пайдасын ғана ойлайтын кісіге қа...
Көзі көктің былшылдаған сөзі көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көп сөйлеп, бірақ сөзі мәнсіз, дәлелсіз, бос болатын адамды меңзейді. Тура мағынасында «к...
Құрғақ талқан жегенді күлдірме,
Жайдақ нарға мінгенді желдірме.
Жайдақ нарға мінгенді желдірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды мазақтамауға, біреудің халіне күліп қарамауға үйретеді. Тура мағынада, құрғақ талқ...
Түйені тұзға айда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйені тұзды жерге айдау. Түйе тұзды жақсы көретіндіктен, оны солай же...
Таздың басынан емге бит таппассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: таз адамның басынан ем ретінде бит табу мүмкін емес. Астарлы мағынасы:...
Көрмеген көлде естімеген құстың үні бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам бұрын барып көрмеген көлде, бұрын естімеген құстың үні шығуы мүмк...
Көзі ауырған Күнді көрмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында көзі ауырып, жарықты көтере алмайтын адам Күннің нұрын көре алмайтынын б...
Қарға қазға еліктеймін деп сирағын сындырыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге әдемі көрінгенге соқыр еліктеудің зиянын айтады. Қарға өз болмысын ұмытып, қаз...
Тәуіптік таздың қолынан келсе,
Алдымен өз басын емдер еді.
Алдымен өз басын емдер еді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге ақыл айтып, өзгеге ем-дом жасайтын адамның өзі сондай көмекті қажет етсе, ең алды...
Жүйрік тоқтығын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Жүйрік тоқтығын білдірмес деген мақалдың тура мағынасы — жүйрік ат шауып жүргенде тоқ екенін сездір...
Сауысқан тотықұстың жүрісіне салам деп
Өз жүрісінен айырылыпты.
Өз жүрісінен айырылыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге еліктеп, өз болмысын жоғалтуға болмайтынын айтады. Сауысқан өз табиғи жүрісін тас...
Пісте қабығы шөңге болмайды,
Сары шақа теңге болмайды.
Сары шақа теңге болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрінісі ұқсас, бірақ шын мәнінде құны мен қасиеті тең емес екі нәрсені салыстырад...
Алдынан дау,
Артынан сөз кетпеген.
Артынан сөз кетпеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішінде аты шыққан, көптің көзіне түскен адам туралы айтады. Оның алдыңғы жағында да, а...
Иттің атасы жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Иттің атасы жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — иттің белгілі бір әкесі, тегін дәлелдеп айту қиын...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.