Ақылды мен ақымақ туралы 1541
Ақылды мен ақымақ туралы қазақ мақал-мәтелдері ой мен мінезді салыстырып, өмірлік сабақ береді.
1541
Мақал-мәтел
476.6K
Қаралым
309
Орташа
Сұрыптау:
Түлкіні түн асырайды.
**Негізгі мағынасы** Түлкіні түн асырайды деген мақалдың тура мағынасы — түлкі түнде жемін тауып, тіршілігін сол уақытта...
Екі рас бір өтірікке желім болады,
Екі өтірік бір расқа ірің болады.
Екі өтірік бір расқа ірің болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындық пен өтіріктің арақатынасын өте терең жеткізеді. Тура мағынасында екі ақиқат сөз бі...
Аяғы боқта, төбесі көкте.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда адамды не нәрсені екі ұшты, үйлесімсіз күйде көрсетеді: аяғы төменде, к...
Сиыр судан жериді, су сиырдан жериді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында сиырдың суға жақын болмауын, судың да сиыр тұрған жермен үйлеспеуін бейн...
Талаптының тоқпағы тасқа шеге қағады.
**Негізгі мағынасы** Талапты, жігерлі, табанды адам алған бетінен қайтпайды. Мақалдың тура мағынасында тоқпақтың күшімен...
Өз көшесінде ит те жолбарыс.
**Негізгі мағынасы** «Өз көшесінде ит те жолбарыс» деген мақал адам өз ортасында, өз үйреншікті жерінде өзін батыл, күш...
Жақсы топта танылады,
Мырза жоқта танылады.
Мырза жоқта танылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен ортаның байланысын көрсетеді. Бірінші жолда жақсы адам өз ортасында, жақсы адамд...
Ақың кетсе, зерекке кетсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер бір нәрсеңнен, дәлірек айтқанда ақыңнан немесе үлесіңнен айрылсаң,...
Жаманға ақыл айтсаң, жарға жығады.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамға қанша ақыл, кеңес айтсаң да, ол оны қабылдамай, қайта өзіне де, өзгеге де зиян келтіру...
Ит жеңгенін талайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ит бір нәрсені жеңіп, иемденсе, соны қайта-қайта тістеп, талай береді....
Айдарлыны құл,
Тұлымдыны - тұл етеді.
Тұлымдыны - тұл етеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрініс пен сән-салтанатқа қарап адамды артық бағаламау керегін білдіреді. Айдары...
Жақсыны жамандаса,
Аруағы асады;
Жаманды жамандаса,
Құты қашады.
Аруағы асады;
Жаманды жамандаса,
Құты қашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамды орынсыз жамандасаң, оның абыройы тіпті өсіп, ел ішіндегі...
Тойған қарын ойға бөгет.
**Негізгі мағынасы** Тойып алған адамда ой сергектігі мен әрекетке ынта бәсеңдейді. Бұл мақалдың тура мағынасы — қарны т...
Қулық құлынжанды.
**Негізгі мағынасы** «Қулық құлынжанды» деген мақал айлакер, қу адамды білдіреді. Тура мағынасында құлын — жас, ширақ,...
Күншіл күнде күңіренеді.
**Негізгі мағынасы** Күншіл адам өзгенің қуанышына ортақтаса алмайды, біреудің жетістігі мен бақытына іштартып, іштей ма...
Ең көп оқылған
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санатта ақылды мен ақымақты салыстыратын қазақтың мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұнда ақылдың қадірі, білім мен парасаттың күші, сондай-ақ асығыстық пен надандықтың зияны қысқа да нұсқа сөзбен айтылады.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.
Аталған мақалдар адамның мінезін түзеп, дұрыс шешім қабылдауға жетелейді: сабыр, тыңдай білу, еңбекқорлық, тілге сақтық сияқты құндылықтарды дәріптейді. Сонымен бірге ақылсыздықтың салдары, мақтаншақтық пен қырсықтықтың түбі опық жегізетіні ескертіледі.
Бұл бөлімдегі нақылдар күнделікті өмірде, тәрбиеде, оқу мен жұмыста ойды ұштап, сөзді көркем жеткізуге көмектеседі. Ақылдыға өнеге, ақымаққа ескерту болатын даналық сөздерді осы жерден табасыз.