Айдарлыны құл,
Тұлымдыны - тұл етеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы көрініс пен сән-салтанатқа қарап адамды артық бағаламау керегін білдіреді. Айдары бар, тұлымы бар адамды көргенде оны бірден ерекше, беделді деп қабылдау қате болуы мүмкін. Астарлы мағынасы — адамның қадірі шашының сәнінде емес, ақылында, ісінде, мінезінде. Кейде сыртқы бейне адамды «біреу» етіп көрсеткенімен, шын мәнінде ішкі болмысы оны төмен де, жоғары да ете алады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы айдарлы және тұлымды сөздері — жас, сырт пішін, сән, көрік белгісі. Ал құл және тұл етеді дегені — адамды төмендету, қадірін кетіру, жұрт алдында абыройсыз қылу мағынасын береді. Яғни мақал сыртқы белгіге алданудың қауіпті екенін образ арқылы жеткізеді. Халық мұнда адамның шынайы бағасы киімде не шашта емес, мінез бен кісілікте екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде сәнді киініп, өзін тым керемет көрсететін адамдарға қатысты айтылуы мүмкін. Мысалы, біреу қымбат киім киіп, сырттай өте беделді көрінгенімен, сөзі мен ісі дөрекі болса, жұрт оның шынайы бағасын тез түсінеді. Сондықтан бұл мақал адамды сырт келбетіне қарап емес, әрекетіне қарап тануға шақырады.
Tulymdyny - tul etedi.