Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
59.5K
Қаралым
145
Орташа
Сұрыптау:
Тақыр кедейдің ұйқысы тыныш.
**Негізгі мағынасы** Тақыр кедейдің ұйқысы тыныш деген сөздің тура мағынасы — дүние-мүлкі жоқ, байлығы аз адамның уайымы...
Бай мақтанса, дәулеті шашылар,
Жарлы мақтанса, арты ашылар.
Жарлы мақтанса, арты ашылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның орынсыз мақтануының зиянын ескертеді. Бай өз дәулетіне сеніп, көпірсе, мал-мүлкі...
Ұны жоқтың құны жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұны жоқ адамның, яғни тіршілікке қажет қорегі жоқтың жағдайы мүшкіл де...
Күбі де май, күбінің түбі де май.
**Негізгі мағынасы** Күбі – қымыз, айран не май пісетін ыдыс. «Күбі де май, күбінің түбі де май» деген мақалдың тура мағ...
Сен дүние, молға сұқтанасың,
Ажал саған сұқтанады.
Ажал саған сұқтанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дүние-мүлікке, байлыққа, молшылыққа қызығып, көз тігуін ескертеді. Тура мағынасын...
Жаманға олжа түссе,
Бөлісе алмай қор болады.
Бөлісе алмай қор болады.
**Негізгі мағынасы** Жаман, яғни пейілі тар, адамгершілігі төмен адамға күтпеген табыс не олжа түссе, оны дұрыс пайдалан...
Арыңды жеме, барыңды же.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында «ар-намысыңды қорлама, қолыңдағы несібеңді қанағат қыл» деген ойды білді...
Өз қуырдағы өзінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр нәрсенің өз қуырдағында, өз ыдысында болуы. Астарлы мағынасы — адам...
Алмақтың да салмағы бар.
**Негізгі мағынасы** «Алмақтың да салмағы бар» деген мақал бір нәрсе алудың, біреуден дәметудің, пайда күтудің өз жауап...
Сараң бай союға қозы таппай,
Жарлының жалғыз тоқтысын сұрапты.
Жарлының жалғыз тоқтысын сұрапты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сараң адамның ашкөздігін, дүниеқоңыздығын әшкерелейді. Тура мағынасында байдың өз малын қ...
Саудагер сақалды қолдан береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сауда мен табыс үшін адам кейде өзіне қымбат, тіпті абыройлы көрінетін нәрсесін де құрба...
Қайғың болса, ханға бар,
Қарның ашса, байға бар.
Қарның ашса, байға бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиындықтың түріне қарай жүгінетін адамды немесе орынды меңзейді. Бірінші жолда қайғы-қасі...
Асусыз болса, таудан без,
Пайдасыз болса, байдан без,
Панасыз болса, сайдан без.
Пайдасыз болса, байдан без,
Панасыз болса, сайдан без.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас жоқ жерде тауда да тоқтау қиын, пайдасы жоқ байдан да қайыр болмайд...
Асқа талау түссе,
Иттің құдайы береді.
Иттің құдайы береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асқа бір бөгде нәрсе түсіп, былғанса, оны итке тастайды деген ой. Аста...
Жаман сай тасыса, өткел бермес,
Жаман байыса, сусын бермес.
Жаман байыса, сусын бермес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сай тасып кетсе, су жолды бөгеп, өтуге кедергі болады; ал жаман адам ба...
Ең көп оқылған
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Телміріп алған теңгеден,
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал еңбектің қадірін айтады. Тура мағынасында, біреудің қолына қарап телміріп сұрап алға...
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Байдың малы ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның малы көп болғандықтан, оның пайдасын көп адам көреді деген...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.