Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
100.6K
Қаралым
245
Орташа
Сұрыптау:
Байдың қатыны өлсе, төсегі жаңғырар,
Кедейдің қатыны өлсе, басы қаңғырар.
Кедейдің қатыны өлсе, басы қаңғырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай мен кедейдің тұрмыс айырмасын ащы шындықпен көрсетеді. Тура мағынасында, дәулетті ада...
Тапқан біреуін сояды,
Таппаған екеуін сояды.
Таппаған екеуін сояды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің қолы малға жетсе, бір мал сойып қана той жасайды, ал мал таппа...
Жомарт жоқтығын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Жомарт адам қолындағысын қимағанмен, оны біреуге көрсетіп, дабыра қылмайды. Тіпті жағдайы шамалы бо...
Асқа талау түссе,
Иттің құдайы береді.
Иттің құдайы береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — асқа бір бөгде нәрсе түсіп, былғанса, оны итке тастайды деген ой. Аста...
Қорлы саба сарқылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасында қорлы, яғни қамыспен не басқа бұйыммен жасалған саба сүт өнімін көп с...
Садақаңды сауыңда бер,
Ауырған соң пайда жоқ.
Ауырған соң пайда жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қайырымдылық пен көмекті дер кезінде жасаудың маңызын айтады. Адамның қолы ашық, дені сау...
Алтын базарында бағалы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын секілді қымбат зат базарда әрдайым өтімді, сұранысқа ие болады д...
Жаңа байдан қалтаң қалмайды,
Ескі байдан талтаң қалмайды.
Ескі байдан талтаң қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаңа бай жомарт көрініп, келген адамға қол ұшын созғандай болады, ал ес...
Байлық - ұрылықтың жемісі.
**Негізгі мағынасы** «Байлық - ұрылықтың жемісі» деген мақал байлықтың бәрі бірдей адал еңбекпен жинала бермейтінін еск...
Арыңды жеме, барыңды же.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында «ар-намысыңды қорлама, қолыңдағы несібеңді қанағат қыл» деген ойды білді...
Қолы ұзын сүйгенін алар,
Қолы қысқа тигенін алар.
Қолы қысқа тигенін алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің қолы ұзын болса, яғни қолы жетсе, қалағанын алып алады; ал қол...
Кедей іштегі бұзауды сауда қылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кедей адам қолында жоқ, әлі тумаған не іштегі бұзауды да саудаға салып...
Барлардікі жорға-жорға,
Жоқтардікі зорға-зорға.
Жоқтардікі зорға-зорға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малы, дүниесі, мүмкіндігі бар адамның тіршілігі жеңіл, жүрісі де «жорға...
Өз қуырдағы өзінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр нәрсенің өз қуырдағында, өз ыдысында болуы. Астарлы мағынасы — адам...
Жарлы кісі бай болса,
Көтін қоюға жер таппайды.
Бай кісі жарлы болса,
Бетін қоюға жер таппайды.
Көтін қоюға жер таппайды.
Бай кісі жарлы болса,
Бетін қоюға жер таппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі байлық пен жоқшылықтың өткінші екенін аңғартады. Бүгінгі бай ертең жарлы,...
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Телміріп алған теңгеден,
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал еңбектің қадірін айтады. Тура мағынасында, біреудің қолына қарап телміріп сұрап алға...
Байдың малы ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның малы көп болғандықтан, оның пайдасын көп адам көреді деген...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.