Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
126.2K
Қаралым
308
Орташа
Сұрыптау:
Ақырғы бай түбі аштан өледі.
**Негізгі мағынасы** Ақшасы мен малы көп адам әрдайым бақытты деген сөз емес. Бұл мақалдың тура мағынасы — дәулеті мол,...
Таразыдан жеген бақа болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таразыны жеп қойса, одан пайда емес, зиян келеді. Астарлы мағынасы — а...
Байлар ашты тоқ санар,
Аш жаманын жоқ санар.
Аш жаманын жоқ санар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай мен кедейдің, тоқ адам мен аш адамның дүниені қабылдауы әртүрлі болатынын білдіреді....
Сараңға мал қайғы,
Сардарға жан қайғы.
Сардарға жан қайғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сараң адамның ойы мен уайымы мал-мүлікке, дүние жинауға байланып қалатынын білдіреді. Ол...
Барлық не жегізбес,
Жоқтың не дегізбес.
Жоқтың не дегізбес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның қолында бар молшылық болса, ол бәрін жегізеді, яғни қалағаныңд...
Барлардікі жорға-жорға,
Жоқтардікі зорға-зорға.
Жоқтардікі зорға-зорға.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малы, дүниесі, мүмкіндігі бар адамның тіршілігі жеңіл, жүрісі де «жорға...
Құдайдың алдында бай да , кедей де - бәрі құл .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайдың құзырында адамның бай не кедей болып бөлінбейтіні, бәрінің де...
Кімнің тарысы піссе, соның тауығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кімнің тарысы піскен болса, сол адамның тауықтары соған жиналады, яғни...
Алтын тағың болғанша,
Алақандай жерің болсын.
Алақандай жерің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтынмен апталған тақ отырғаннан, өзіңе тиесілі шағын ғана жердің бол...
Мың қайғы бір борышты өтемейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қанша көп қайғырып, уайымдағанмен, ол бір ғана борышты да өтеп бере алм...
Кедей іштегі бұзауды сауда қылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кедей адам қолында жоқ, әлі тумаған не іштегі бұзауды да саудаға салып...
Жаяушылық тартқанда,
Жүрмес есек ат болар.
Қарын қатты ашңанда,
Қара талқан қант болар.
Жүрмес есек ат болар.
Қарын қатты ашңанда,
Қара талқан қант болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға таршылық пен қиналыс келгенде, кез келген нәрсенің қадірі өзгеше сезілетінін айтад...
Саудагер сақалды қолдан береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сауда мен табыс үшін адам кейде өзіне қымбат, тіпті абыройлы көрінетін нәрсесін де құрба...
Кемтар керілмейді, мал-дүниеге берілмейді.
**Негізгі мағынасы** Кемтар адам керілмейді, яғни жоқ-жітік, таршылық көрген жан тәкаппарлыққа салынып, паңдана алмайды....
Қолы ұзын сүйгенін алар,
Қолы қысқа тигенін алар.
Қолы қысқа тигенін алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің қолы ұзын болса, яғни қолы жетсе, қалағанын алып алады; ал қол...
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі...
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп етке...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.