Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
126.2K
Қаралым
308
Орташа
Сұрыптау:
Малы көптің қайғысы көп.
**Негізгі мағынасы** «Малы көптің қайғысы көп» деген мақалдың тура мағынасы — малы көп адам шаруасын көбірек ойлап, көб...
Жаманға олжа түссе,
Бөлісе алмай қор болады.
Бөлісе алмай қор болады.
**Негізгі мағынасы** Жаман, яғни пейілі тар, адамгершілігі төмен адамға күтпеген табыс не олжа түссе, оны дұрыс пайдалан...
Зекетсіздің малы арам,
Тілсіздің дауы арам.
Тілсіздің дауы арам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — зекет бермеген малдың берекесі жоқ, ал тілін таппай, сөзге тоқтамайтын...
Жақсыға мал бітсе,
Ағайынға қарасады.
Жаманға мал бітсе,
Көрінгенмен итше таласады.
Ағайынға қарасады.
Жаманға мал бітсе,
Көрінгенмен итше таласады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлық адамның мінезін айқындайтынын айтады. Жақсы, парасатты адам мал-мүлікті көбейтсе,...
Малы бардың амалы бар.
**Негізгі мағынасы** «Малы бардың амалы бар» деген мақалдың тура мағынасы — малы, дәулеті бар адамның қолында тіршілікке...
Желіні сау қосаққа жүрмейді,
Құр табаққа бата жүрмейді.
Құр табаққа бата жүрмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — желіні сау, яғни сүтті малдың желіні бос күйінде емес, қосақта тұрған...
Сараң үйге кісің түспесін,
Парақорға ісің түспесін.
Парақорға ісің түспесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сараңдық пен парақорлық сияқты жаман мінездерінен сақ болуды ескертеді. Тура мағы...
Менмен бай Құдайға да ауыз салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал менмен, тәкаппар, өзін тым жоғары санайтын бай адам туралы айтады. Тура мағынасында, байл...
Бай кісі балпаң,
Жарлы кісі жалтаң.
Жарлы кісі жалтаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай мен жарлы адамның тұрмыс айырмасын бейнелейді. Бай кісі сенімді, орнықты, еркін жүріс...
Сом алтынды басып отыру
үшін де көтен керек.
үшін де көтен керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп алтынды ұстап, иемденіп отыру үшін де адамның орнықты, берік дене...
Тары болса, тауық табылады.
**Негізгі мағынасы** Тары болса, тауық табылады деген мақалдың тура мағынасы — тарысы бар үйге тауық келеді, яғни құсқа...
Несиеге дуана да бата бермейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің қарызға берген нәрсесіне ешкім разылық білдірмейтінін, несие алған адамға көбіне...
Саудагер құнықса,
Сақалын күзеп сатады.
Сақалын күзеп сатады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сауданың шегі мен адам нәпсісінің әлсіздігін ескертеді. Тура мағынасында, пайдаға тым құн...
Өзі қара болса да,
Бақ, дәулеті сай болса,
Жер жарады қаңқылы.
Бақ, дәулеті сай болса,
Жер жарады қаңқылы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы келбетіне емес, ішкі жағдайы мен ырыс-несібесіне қарай бағаланатынын білді...
Пейілі кедей байдан сақтан.
**Негізгі мағынасы** «Пейілі кедей байдан сақтан» деген мақал сырттай бай көрінген адамның мінезі тар, ниеті жаман болс...
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі...
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп етке...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.