Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
788.3K
Қаралым
169
Орташа
Сұрыптау:
Жаманды көрсең, қаша жүр,
Қаша жүрсең, амансың.
Қаша жүрсең, амансың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамнан, зиянды мінезден, қауіпті ортадан аулақ жүру керек дегенді білдіреді. Тура...
Өзіңнен бір жас үлкеннен ақыл сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ақыл-кеңесті кез келген кісіден емес, өмірден сәл де болса көбірек көрген, тәжіри...
Өзімдікі деген басын ұстайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өзінікін қатты қимай, оны қорғап, бас-көз болып ұстайды. Астарлы м...
Пасықта ұят, зұлымда опа жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман ниетті, ар-ұяты әлсіреген, ішкі дүниесі бұзылған адамнан қайырым да, тұрақты жақсыл...
Елірменің емі жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Елірменің емі жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — қатты шамданған, өзіне ие бола алмайтын адамға...
Мен де едім сендей ,
Сен де боларсың мендей .
Сен де боларсың мендей .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің өткіншілігін, жас пен кәрінің, бүгінгі күшті мен ертеңгі әлсіздің орнын алм...
Бақырауық болса да, түйенің бары игі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе бақырап, даусы қатты шықса да, оның өзі бар болса — пайдасы мол. А...
Жортуылшы жолдасынан көреді, ұры - серігінен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жүрген ортасы, араласқан досы оның мінезі мен ісіне тікелей әсер ететінін айтады....
Жортқан озар, жатқан тозар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қозғалыста жүрген, тынымсыз әрекет еткен жан алға шығады, ал жатып алы...
Жақсы - орынға, жаман - асқа.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адам өз орнын табады, өзіне лайық беделге, сый-құрметке ие болады. Ал жаман адам көбіне ас-іш...
Жетелеген ит сақ болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында: жетектеліп жүрген ит өзі қимылын еркін басқара алмайды, сондықтан айнал...
Тебегеннен тер, қашағаннан қан жаудырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тебетін ат тер шығарып, қашаған ат жарақаттанып, тіпті қан шығаратынын...
Не, еріншек өледі,
Не, көңілшек өледі.
Не, көңілшек өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды екі түрлі әлсіздіктен сақтандырады: еріншектік пен орынсыз көңілшектік. Тура мағын...
Сары майдан дәметкен итің құрысын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің еңбегіне, несібесіне немесе дайын ырысына орынсыз үміт артқан адамды сынайды. Ту...
Қас екенін қабағынан таны,
Сараң екенін табағынан таны.
Сараң екенін табағынан таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезін оның сыртқы қылығынан, ұстаған жүріс-тұрысынан тануға болатынын айтады. Жама...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.