Жақсының үйі мен түзі бірдей.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жақсының үйі мен түзі бірдей» деген мақал жақсы, тәрбиелі, ізетті адам үйінде де, түзде де бір қалыптан таймайтынын білдіреді. Тура мағынасында ол кісінің үйдегі мінезі мен сырттағы мінезі ұқсас, ал астарлы мағынасында адамның шынайы болмысы оның ортаға қарай өзгермейтін тұрақты қасиетін көрсетеді. Жақсы адам отбасында да, көпшілік ішінде де әдепті, сабырлы, әділ әрі жауапты болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үй» — адамның ең жақын ортасы, ішкі өмірі, күнделікті тұрмысы. «Түз» — ел ішіндегі, қоғамдағы әрекеті, көпшілік алдындағы мінезі. Екеуінің «бірдей» болуы — екіжүзділікке қарсы ұғым. Яғни адам үйде қандай болса, түзде де сол қалпынан айнымаса, оның мінезі берік, тәрбиесі дұрыс деген сөз.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, әлеуметтік желіде өзін өте сыпайы, мәдениетті көрсетіп, ал шын өмірде дөрекі болатын адамға бұл мақал дәл келеді. Ал үйде де, жұмыста да, достар арасында да бірдей сыйлы, адал, ұстамды адамға халық «жақсының үйі мен түзі бірдей» деп баға береді.