Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
788.6K
Қаралым
169
Орташа
Сұрыптау:
Ит жатқан жерде сүйек қалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит жатқан жерде сүйек жатса, ол міндетті түрде жоғалып кетеді, себебі...
Жаман да болса жылқы жасығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының жасығы, яғни мінезі онша емес, күтімі нашар, түрі тәуір емес...
Қараша үйде сұңқар бар, ораздыға жолығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қарапайым, жұпыны көрінетін үйдің ішінде де асыл, қадірлі адам болуы м...
Қоныс ақысын түйе қайтарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір жерге қонып, тұрақтаған адамның немесе көшпелі елдің жүгін, ауыр за...
Бөтен жерде бұлбұлды қарға дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бөтен, жат ортада бұлбұлдай әсем құсты да қарғаға теңеп жіберуі мүмкін...
Жантақ жемеген түйенің тілі қышиды.
**Негізгі мағынасы** Жантақ жемеген түйенің тілі қышиды деген мақал адам бастан кешпеген істі айтып, түсінбей тұрып, бос...
Иттің құйрығын тартсаң, орнына барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: иттің құйрығын тартсаң, ол қайтадан өз орнына, әдеттегі қалпына келеді....
Даукес түсінде дау көреді.
**Негізгі мағынасы** Даукес адам өмірде үнемі жанжал іздеп жүреді, сондықтан тіпті түсінде де дау-дамайды көреді. Мақал...
Атқанның құсын жатқан пайдаланар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу атқан құсты екінші адам барып пайдаланады, яғни дайын істің жеміс...
Жуан ағаштың жаңқасы мол.
**Негізгі мағынасы** «Жуан ағаштың жаңқасы мол» деген мақалдың тура мағынасы — жуан, ірі ағашты жарғанда немесе жонғанд...
Бек болмаған бек болса,
Таяқ кетпес басыңнан.
Таяқ кетпес басыңнан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билікке, қызметке не беделге лайық болмаған адам жоғары орынға шықса, оның ісі де, мінезі...
Пейіл кетсе - ант атты.
**Негізгі мағынасы** Пейіл — адамның ішкі ниеті, ықыласы, көңіл тазалығы. Бұл мақалдың тура мағынасы: адамның пейілі бұз...
Жақын оттың жарығы күшті.
**Негізгі мағынасы** Жақын тұрған оттың жарығы алыстағы отқа қарағанда анық әрі күшті көрінеді. Астарлы мағынасы да осығ...
Жегіштің батасы көп, малы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тойымсыз, қанағатсыз адамның сөзі көп болғанымен, шын берері аз екенін меңзейді. Тура мағ...
Сұм ілем деп жүріп, ілініп кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге қақпан құрып, зиян келтірмек болған адам ақырында өзі сол қақп...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.