Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
270
Орташа
Сұрыптау:
Асыл арытпайды,
Жасық жарытпайды.
Жасық жарытпайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сапасына қарай бағалау керегін айтады. **Асыл** — таза, текті, нағыз құнды нәрсе;...
Аса жаман болмасаң,
Аса жарлы болмассың.
Аса жарлы болмассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам тым жаман, тым теріс, ешбір іске жарамсыз болып кетпесе, өмірде м...
Жаманның қойнына жатқанша,
Жақсының аяғына жат.
Жақсының аяғына жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жаман кісінің қасында жүргеннен гөрі, жақсы адамның алдындағы кішіпейілділік пен б...
Күлін шашып, күмәнін ашады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі сырын, күдігін немесе көңіліндегі жасырын ойын сыртқа білдіріп қоюын меңзейд...
Баласы әкесіне кереку үйретеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала кейде әкесіне де үйретуші болады деген ой. Астарлы мағынасы — әр...
Түс білмейді, күш біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кей кезде бір істі көп ойлап, түсініп-тексеріп отырғаннан гөрі, күш-қай...
Бір құшақ ағаштан бір оқтық шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір құшақ ағашты жинап, тезек не отын етіп жаққанда, одан бір-ақ оқтай...
Арпасыз дорбаны ат иіскемейді.
**Негізгі мағынасы** Арпа — аттың жемі, ал дорба — сол жем салынатын орын. «Арпасыз дорбаны ат иіскемейді» дегені тура м...
Кедей елдің көшбасшысы көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тұрмысы төмен, жағдайы әлсіз елде басшылыққа ұмтылатын, сөзін өткізіп,...
Бермесе қақсама, берсе тастама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бергенін қадірлеуді, ал бермеген нәрсе үшін орынсыз қыңқылдап, қақсауға салынбауд...
Жалынсаң, жау басынар,
Басынар да, басыңа шығар.
Басынар да, басыңа шығар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз қадірін түсіріп, орынсыз жалынса, қарсылас не пиғылы жаман адам оны әлсіз деп сан...
Үйінде озған - түбінде озған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз ортасында, үйінде, отбасында қандай болса, түптің түбінде өмірде де сол қасиет...
Қой алты күн аштыққа шыдайды.
**Негізгі мағынасы** Қой алты күнге дейін аштыққа шыдай алады деген сөз — малдың төзімді, сабырлы екенін білдіреді. Тура...
Сұлу дегенге су да риза.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, сұлу, көрікті нәрсеге тіпті су да «ризамын» дегендей әсер беред...
Бұралқы мал мінуге жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иесіз, қаңғыбас немесе бағусыз жүрген малды мінуге ыңғайлы, тез жуасы...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.