Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Көлгірдің көзі жасты.
**Негізгі мағынасы** Көлгір — сырттай жылы көрініп, іштей екіжүзді, жалған мінез танытатын адам. «Көлгірдің көзі жасты»...
Ойының бекімі жоқ қыз қырық құбылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал мінезі орнықпаған, ойы тұрақсыз қыздың іс-әрекеті де құбылып, бір пікірде тұрмайтынын мең...
Арам әрекет елден кеткізер.
**Негізгі мағынасы** Арам әрекет дегеніміз — өтірік, қулық, ұрлық, қиянат сияқты теріс іс. Мақалдың тура мағынасы: мұнд...
Қызды ауыл өсекшіл.
**Негізгі мағынасы** «Қызды ауыл өсекшіл» деген мақалдың тура мағынасы — бойжеткен қыздары көп ауылда әңгіме, сөз, гу-г...
Бар шабылса, табылар,
Жоқ шабылса, тарығар.
Жоқ шабылса, тарығар.
**Негізгі мағынасы** Бар нәрсе жұмсалып, тозып, таусылғанмен, оның орнын еңбекпен, ізденіспен қайта табуға болады. Ал жо...
Ит міндетін үрумен өтейді.
**Негізгі мағынасы** «Ит міндетін үрумен өтейді» деген мақал әркімнің өз табиғатына, өз қабілетіне сай қызмет атқаратын...
«Үһ!» десең ұшып кетеді,
Өпсең ұмытып кетеді.
Өпсең ұмытып кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өте нәзік, сезімтал қарым-қатынас керек екенін аңғартады. Бір нәрсеге дөрекі үн қа...
Биік таудың басы болмасақ та,
Бауырындағы тасымыз.
Бауырындағы тасымыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзін үлкен, атақты, көзге түсер биік орынға қоя алмаса да, елдің ішінде, ағайынның а...
Тұйғынның ілуі артық.
**Негізгі мағынасы** Тұйғын — қыран құс, ал ілуі — олжаға түсуі, іліп әкетуі деген ұғым. Мақалдың тура мағынасы бойынша,...
Қайғылы қаралыны жебеу ләзім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қайғыға батып, қара жамылған адамға сүйеу болып, қол ұшын созу керек д...
Ақылсыз қайрат - азап.
**Негізгі мағынасы** Ақылсыз қайрат – ойсыз, бағытсыз қолданылған күштің пайдасынан гөрі зияны көп болатынын білдіреді....
Ұялған тек тұрмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ұялшақтықтан немесе қысылғандықтан қарап қалмай, әрекетке көшуі керек екенін білд...
Жетім бала секілді жездем пақыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — «жетім бала сияқты өте қорғансыз, жәрдемсіз» дегенге саяды. Астарлы ма...
Жақсыны мақта,
Нашарды жақта;
Бұққанды теппе,
Жақынды сөкпе.
Нашарды жақта;
Бұққанды теппе,
Жақынды сөкпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жақсыны көре білуді, жақсы адамды мақтауды, ал нашардың да орнын тауып, оны шетке...
Тауық құсқа ұшу жоқ,
Там үйлерге көшу жоқ.
Там үйлерге көшу жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің жаратылысына, болмысына сай іс қана жарасатынын меңзейді. Тауықтың құс болға...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.