Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Жүйрік шабан болады,
Мойнынан жал кетсе.
Жақсы жаман болады,
Қолынан мал кетсе.
Мойнынан жал кетсе.
Жақсы жаман болады,
Қолынан мал кетсе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік аттың мойнындағы жалы түссе, сәні мен көркі кеміп, шабан атқа ұқ...
Қатын ерге қарайды,
Ер жерге қарайды.
Ер жерге қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасы ішіндегі жауапкершілік пен бағыт-бағдарды астарлап айтады. Тура мағынасында әйел к...
Ойнасақ та біраз жерге шаптық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ойын-күлкі үстінде де біраз қашықтыққа шауып үлгердік деген ойды білді...
Жүйрік атқа жал бітпес,
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
«Тәк-тәкке» мал бітпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік аттың жалын біреу тек қана айтумен өсіре алмайды, ал мал да «тәк...
Абыройы айрандай төгілді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір адамның не бір істің қадір-қасиеті, беделі, атағы қатты төмендеп, жұрт алдында мүлде...
Жақсыға құрмет -
Жас жаранға міндет.
Жас жаранға міндет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адамды құрметтеу керек екенін айтады. Тура мағынасында, сыйлы, өнегелі, елге пайдал...
Дауың жоқ болса, кепіл бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер өзіңде дау-дамай, талас, айып жоқ болса, бір іске сенімді түрде к...
Дерегі жоқтың керегі жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Дерегі жоқтың керегі жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — егер бір нәрсенің анық мәліметі, дәлелі,...
Батыр ханға қас,
Мерген аңға қас.
Мерген аңға қас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал батыр адамға үстемдік пен биліктің жараспайтынын, ал мергенге аңшылық, яғни өз ісі тән ек...
Түймедей сөзден түйедей мін табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам кейде болмашы, титтей сөздің өзін үлкейтіп, одан үлкен кінә іздеп, орынсыз ренжіп не...
Аға жақсы болса, панасы бар,
Жаман болса, жабатын жаласы бар.
Жаман болса, жабатын жаласы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағаның отбасындағы, ағайын арасындағы орны өте маңызды екенін білдіреді. Аға жақсы, ақыл...
Жұмыры бардың ғұмыры бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қолында күші, жігері, іс істеуге қабілеті бар адамның өмірі де, тірші...
Сәлдесіне шоқ түскен молдадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: молданың сәлдесіне шоқ түсіп, от тиіп күйіп қалғандай күйді бейнелейді....
Жігіттің жайын жолдасына қарап жоры.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сыртқы сөзіне емес, жанындағы жолдасына, айналасындағы ортаға қарап бағалауды үйре...
Тәтті сөз, түзу ой - тағдыр сыйы.
**Негізгі мағынасы** Тәтті сөз бен түзу ой — адамның бойындағы үлкен қасиет. Бұл мақал сөзді әдеппен, жылы сөйлей білуді...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.