Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Сараң бай союға қозы таппай,
Жарлының жалғыз тоқтысын сұрапты.
Жарлының жалғыз тоқтысын сұрапты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сараң адамның ашкөздігін, дүниеқоңыздығын әшкерелейді. Тура мағынасында байдың өз малын қ...
Тамшы - жерге пайда, талқы - ерге пайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір тамшы су да жерге сіңіп, өсімдікке нәр береді. Астарлы мағынасы: ад...
Аш алғырт, тоқ бейғам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам аш болғанда ойы сергек, қимылы шапшаң болатынын, ал тоқ адам кейде босаңсып, қамсыз...
«Жемеймін, жемеймін» деп,
жеңді білектей құйрықты тауысыпты.
жеңді білектей құйрықты тауысыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ауызша айтқан сөзі мен іс жүзіндегі әрекеті сәйкес келмесе, сөзі бос, уәдесі құрғ...
Ұштығы түгіл, пұштығы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір заттың не істің ұшы да, ізi де жоқ, ешқандай белгісі қалмағанын бі...
Тоқытпасаң оқытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуді күштеп немесе орынсыз итермелеп оқытпа, мәжбүрлеме деген ойды...
Ине жұтқан иттей имеңдеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің өте қорқақ, именшек, жасқаншақ күйін бейнелейді. Тура мағынада «ине жұтқан ит» қ...
Көңіл - дария, көз - найза.
**Негізгі мағынасы** Көңіл — адамның ішкі әлемі, сезімі мен ойын сыйғызған терең дарияға теңеледі. Ол шексіз, тұңғиық, к...
Адам әуелі бастан қартаяды.
**Негізгі мағынасы** «Адам әуелі бастан қартаяды» деген мақал адамның шын қартайуы тек жаспен өлшенбейтінін білдіреді....
Болат бүгілмес, шорт сынар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — болат иілмейді, ал шорт сынғыш келеді. Астарлы мағынасы — берік мінезд...
Мың ділдә;
бардың қалтасында,
жоқтың ауызында.
бардың қалтасында,
жоқтың ауызында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлығы бар адамның қолында нақты мүмкіндігі болатынын, ал қолында ештеңесі жоқ адамның...
Кілемге бергісіз алаша бар,
Ханға бергісіз қараша бар.
Ханға бергісіз қараша бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кілемдей қымбат көрінетін қарапайым алаша да болады, ханның орнын басп...
Арам әрекет елден кеткізер.
**Негізгі мағынасы** Арам әрекет дегеніміз — өтірік, қулық, ұрлық, қиянат сияқты теріс іс. Мақалдың тура мағынасы: мұнд...
Шексіз оқу болса да, тексіз оқу жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — оқу мен үйренудің шегі жоқ, адам өмір бойы білім ала береді. Астарлы м...
Жемісті ағаштың мәуесі төмен.
**Негізгі мағынасы** «Жемісті ағаштың мәуесі төмен» деген мақалдың тура мағынасы — жемісі мол, бұтағы ауырлаған ағаштың...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.