Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1M
Қаралым
220
Орташа
Сұрыптау:
Кедейді «бәрекелді» жұтатады.
**Негізгі мағынасы** «Кедейді «бәрекелді» жұтатады» деген мақал сырттай қарағанда мақтау сөздің көптігі адамды байытаты...
Түкіргеннің де түбі бар.
**Негізгі мағынасы** Түкіргеннің де түбі бар деген мақал әр істің, әр әрекеттің салдары болатынын білдіреді. Тура мағына...
От алып, ораққа түскен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір іске асығып, ойланбай кіріскен адамның өзіне зиян келтіруін білдіреді. Тура мағынасын...
Басқа үйдің жығуын білсе де, тігуін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің үйі құласа, оны бәрі көреді, бірақ сол үйді қайта тігуге, жөн...
Ойхой, көкірек,
Не демейді сұм жүрек.
Не демейді сұм жүрек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі дүниесіндегі ой мен жүректің арпалысын білдіреді. Тура мағынасында «көкірек»...
Көкіректе ақыл болмаса,
Көз - шалбардың жыртығы.
Көз - шалбардың жыртығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамда ішкі ой, парасат, ақыл болмаса, сыртқы көріністің де, көздің бар-жоғының да пайдас...
Біреуге беріп жағасың,
Біреуге еріп жағасың.
Біреуге еріп жағасың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз ісіне, мінезіне және айналасына сын көзбен қарау керек екенін білдіреді. Біреуге...
Құлан семірген жеріне жынын шашады.
**Негізгі мағынасы** Құлан өзі семірген, қорек тапқан жеріне қайта келіп, сол жерді былғайды деген тура мағына бар. Аста...
Аусардың қызықпайтыны жоқ.
**Негізгі мағынасы** Аусар адам бір іске де, бір сөзге де, бір көрініске де тез қызығып, әр нәрсеге аңғарымсыз тартыла б...
Жаман адам кетсе,
Дүние кеңіп қалғандай болады.
Жақсы адам кетсе,
Дүние кеміп қалғандай болады.
Дүние кеңіп қалғандай болады.
Жақсы адам кетсе,
Дүние кеміп қалғандай болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың қоғамдағы орны мен ықпалын салыстырып айтады. Жаман адам кетсе, оның кесірі, к...
Ақылсыз жігіт -
Ауыздықсыз ат.
Ауыздықсыз ат.
**Негізгі мағынасы** «Ақылсыз жігіт — ауыздықсыз ат» деген мақал ақылы жоқ, сабырсыз, өзін тежей алмайтын адамның ісі д...
Итпен құда болсаң, боқпен той жасарсық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — итпен құда болып, той жасасаң, тойыңның берекесі болмай, тіпті жиіркен...
Келеге түспеген бура керенау.
**Негізгі мағынасы** Келеге түспеген бура — үйірге қосылмай, көппен бірге жүрмеген, ырыққа көнбеген бура. Мұндай бураны...
Қашпай қорқайын ба?
**Негізгі мағынасы** «Қашпай қорқайын ба?» деген мақалдың тура мағынасы — адам қауіптен қашпаса, қорқуы да заңды деген...
Өткеннің үлгілі сөзін жатта,
Көңіліңе ой салады әр уақытта.
Көңіліңе ой салады әр уақытта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен ұрпақтың айтқан өнегелі, тәжірибелі сөздерін ұмытпай, жадыңда сақта деген ойды білд...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Жұмсақ ағаш құртқа жем,
Жуас адам жұртқа жем.
Жуас адам жұртқа жем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жұмсақ, шірімтал ағашты құрт тез жейді. Астарлы мағынасы: мінезі босаң,...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.