Алтын жерде жатпайды,
Жаман ұста суын таппайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жерге тасталып жатпайды, яғни бағалы нәрсе ұзақ уақыт қараусыз қалмайды; ал шеберлігі жоқ, ісі өнбейтін адам қажетті құралын да тауып, орнымен пайдалана алмайды. Астарлы мағынасы — дүниеде қадірлі, құнды нәрсе өз бағасын тез табады, ал епсіз, салақ адам істің көзін таба алмай қиналады. Сондықтан адам қандай іске де ұқыпты, шебер, ізденімпаз болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алтын» — ең бағалы, өтімді, қадірлі нәрсенің бейнесі. Ол жерде жатпайды дегені — жақсы дүние мен жақсы қасиет бос жатпайды, иесін табады. «Жаман ұста» — қолынан іс келмейтін, салақтығы мен біліксіздігі бар адам. «Суын таппайды» деген тіркес оның қарапайым іске де икемі жоқ екенін білдіреді. Яғни мақал шеберлік пен қабілетті жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білімге, кәсіпке, жұмысқа да қатысты айтылады. Мысалы, тігінші өз ісін жақсы білсе, оның еңбегі сұранысқа ие болады, ал дағдысы жоқ адам бір затты жөндеудің өзін қиын көреді. Бұл мақал адамды кәсіп үйренуге, қолөнерге, жауапкершілікке шақырады.
Jaman usta sýyn tappaıdy.