Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Келіннің тойына,
Кемпірдің өлімі қатар келді.
Кемпірдің өлімі қатар келді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде қуаныш пен қайғының, бастау мен аяқталудың қатар жүретінін аңғартады. Тура мағынас...
Ілгері басар жасты
Кертартпа кәрі қайтарады.
Кертартпа кәрі қайтарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жастардың табиғаты алға ұмтылғыш, жаңалыққа құмар, іске бейім болатынын айтады. Ал кертар...
Дөңгелектің шегі жоқ,
Кеңкелестің тегі жоқ.
Кеңкелестің тегі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: дөңгелектің шеті болмайды, яғни ол үздіксіз айналып жүреді. Астарлы мағ...
Ойыншының тамағы тоқ.
**Негізгі мағынасы** «Ойыншының тамағы тоқ» деген мақал тура мағынасында ойынға берілген, босқа уақыт өткізетін адамның...
Өлім - тіршіліктің елесі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмір мен өлімнің бір-бірінен ажырамас екенін, тіршілік атаулының өткінші екенін білдіред...
Тәуіптік таздың қолынан келсе,
Алдымен өз басын емдер еді.
Алдымен өз басын емдер еді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге ақыл айтып, өзгеге ем-дом жасайтын адамның өзі сондай көмекті қажет етсе, ең алды...
Егіннің жайын еккен білер,
Арбаның жайын жеккен білер.
Арбаның жайын жеккен білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егін еккен адам ғана егіннің қалай өсетінін, күтімін, машақатын жақсы...
Жаудан жақындық іздеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жауға, дұшпанға жақындама, одан ілік немесе достық күтпе деген ескерту....
Жалған ісі ақыретке кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: өтірікке, алдауға, әділетсіз іске құрылған әрекет ұзаққа бармайды, түбі...
Жайынның құйрығын жеген жатпас.
**Негізгі мағынасы** Жайын — ірі, дәмді балық, ал оның құйрығын жеген адам тоқ, разы болады деген ишара бар. Мақалдың ту...
Ерлік өлім - өлмейтін өмір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның, батырдың ел үшін, ар үшін, әділдік үшін жасаған ерлігі өлсе де, аты мен ісі х...
Қулығына құрық бойламайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өте айлалы, қулығы мол адамды сипаттайды. Тура мағынасында оның қулығына тіпті құрық та ж...
Күнәң болмаса, күнді болжа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер айып-қателігің, күнәң жоқ болса, ештеңеден қорықпай, ертеңгі күнн...
Азаматтың бір ажары - кеңдігі.
**Негізгі мағынасы** «Азаматтың бір ажары – кеңдігі» деген мақал ер адамның, жалпы кісі мінезінің көркі оның кең пейілі...
Жаманға мал бітсе,
Жақынын танымас.
Жақынын танымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаны нашар, пейілі тар адамға мал-мүлік, байлық бітсе, ол өзіне жақын а...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.