Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.5M
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Тауындағы түлкіні табындағы тазы алар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тауда жүрген түлкіні табындағы тазы ғана іле алады. Астарлы мағынасы: ә...
Түкіргеннің де түбі бар.
**Негізгі мағынасы** Түкіргеннің де түбі бар деген мақал әр істің, әр әрекеттің салдары болатынын білдіреді. Тура мағына...
Арымақ, семірмек ойдан.
Ойсыздың бәрі өркөкірек.
Ойсыздың бәрі өркөкірек.
**Негізгі мағынасы** Адамның арықтап, семіруі тек дене күйіне ғана емес, ең алдымен ой-санасына байланысты деген терең...
Ақымақта дос, итте бажа жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақымақтың досы болмайды, иттің де бажа деген туысы жоқ деген сөз. Аста...
Ыштан көйлек болмайды кигенменен,
Жаман қатын болмайды сүйгенменен.
Жаман қатын болмайды сүйгенменен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені кигенмен, оның шынайы болмысы өзгермейді; сол сияқты адамды...
Жаман мерген теке атқан жеріне үш барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бір істі шала, асығыс не салақ орындаса, соның зардабын қайта-қайта тартады дегенді...
Сойса қозы өледі,
Соймаса өзі өледі.
Соймаса өзі өледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі ұшты, бірақ түйіні анық жағдайды білдіреді: қай жолды таңдасаң да, бір шығынсыз болма...
Әкімнің көзінде болма,
Көңілінде бол.
Көңілінде бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — басшының көзінде көрініп, сырттай ғана байқалып жүрудің қажеті жоқ, ең...
Әкімге ісің түспесін.
**Негізгі мағынасы** «Әкімге ісің түспесін» деген мақалдың тура мағынасы — билік басындағы адамға тәуелді болып, оның ал...
Құс жеткен жеріне қонады.
**Негізгі мағынасы** «Құс жеткен жеріне қонады» деген мақалдың тура мағынасы — құс ұшып барып, шаршайтын немесе қауіпсі...
Тоз болып иілгенше,
Шорт етіп сынған артық.
Шорт етіп сынған артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірдегі мінезі мен төзімін салыстырады. Тура мағынада: ұзақ уақыт иіліп, тозып к...
Ит сүйекті көтіне қарап жұтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында иттің сүйекті қалай жұтатынын бейнелейді, бірақ астарында адам мінезі ме...
Жақсы топта танылады,
Мырза жоқта танылады.
Мырза жоқта танылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен ортаның байланысын көрсетеді. Бірінші жолда жақсы адам өз ортасында, жақсы адамд...
Аш болса, аңдайды,
Тоқ болса, таңдайды.
Тоқ болса, таңдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы қанағат пен мұқтаждықтың айырмасын көрсетеді. Аш адам қолына түскеннің бәр...
Ұры ұрлығын қойса да,
Ұры аты қалмайды.
Ұры аты қалмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұрлық істеген адам кейін ол әрекетін тоқтатса да, бұрынғы жаман аты бі...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.