Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
272
Орташа
Сұрыптау:
Жетелеген төбет қораға үрмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жетектеп, ұстап тұрған төбет өз қорасына да үрмейді. Астарлы мағынасы:...
Жөн сөзге мал да маңырайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы, орынды, дәл айтылған сөздің күші зор екенін білдіреді. Тура мағынасында малдың өзі...
Кешірерсің, кешерсің,
Жетілерсің, жетерсің.
Жетілерсің, жетерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның басына түскен ауыр сөзді, ренішті немесе өкпені бірден көтеріп кетпей, уақыт өте...
Бірмен сырлас, мыңмен кеңес.
**Негізгі мағынасы** Бірмен сырлас, мыңмен кеңес деген мақалдың тура мағынасы — бір адаммен сыр бөлісіп, бірнеше адаммен...
Тат темірді, қайғы адамды кеміреді.
**Негізгі мағынасы** Тат темірді қалай біртіндеп жеп, әлсіретсе, қайғы да адамды іштен қажытып, күш-қуатын кемітеді. Мақ...
Адал ниет - ақ көйлек.
**Негізгі мағынасы** Адал ниет адамның ішкі тазалығы мен шынайы пиғылын білдіреді. Мақалдың тура мағынасында «ақ көйлек»...
Күншіл адам күні бойы ренжиді.
**Негізгі мағынасы** Күншіл адам өзгенің жетістігін, бақыты мен абыройын көре алмай, ішінен күйіп, көңіліне кірбің түсір...
Жарақты күні жау жолықпайды,
Жайлы күні қонақ келмейді.
Жайлы күні қонақ келмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сақтық пен дайындықтың мәнін білдіреді. Адам қауіпке алдын ала қамданып, жарағын сайлап,...
Жаман мерген теке атқан жеріне үш барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бір істі шала, асығыс не салақ орындаса, соның зардабын қайта-қайта тартады дегенді...
Жабағы - тай деп қорлама,
Жолға шықса, ат болар.
Жолға шықса, ат болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды немесе кішкентай, әлсіз көрінетін нәрсені төменсітуге болмайтынын айтады. Тура мағ...
Тентек молда - телмірген өгіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай діндар, бірақ ісі мен мінезі жөнсіз, пайдасы жоқ адамды әжуалайды. «Тентек молда»...
Кедейдің бір есігі ашық, бір есігі жабық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедей адамның тұрмысы ауыр, жағдайы тұрақсыз болатынын білдіреді. Бір жағынан, оның тірші...
Бет-бетімен түйе айдап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің тәртібі жоқ, ортақ бағыт пен келісімсіз атқарылып жатқанын білдіреді. Тура мағы...
Қырқында қыр аспаған,
Елуінде ел аспас.
Елуінде ел аспас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жолына, қабілет пен қарқынға қатысты айтылған. «Қырқында қыр аспаған» дегені...
Көлді жел қозғайды,
Ойды сез қозғайды.
Ойды сез қозғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда көлдің бетін жел толқытатынын айтады. Ал астарлы мағынасы — адамның ойы...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.