Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
791.6K
Қаралым
169
Орташа
Сұрыптау:
Жеті жыл жерлес болғанмен жесірлес боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адаммен жеті жыл бір жерде, бір елде, бір ортада өмір сүрсең де,...
Бұзық адам бетті келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бұзық, әдепсіз, тәртіпсіз адам өз мінезін ашық көрсетіп қана қоймай, бетсіздікке де бара...
Баласы жақсының қарасы жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамның баласы да тәрбиелі, көргенді, ізі түзу болады деген сөз....
Аз көпке, аш тоққа теңгерілді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аз нәрсе көпке, аш адам тоқ адамға теңелді деген ой. Астарлы мағынасы...
Құлан қайда семірсе,
Сол жерге түгін төгеді.
Сол жерге түгін төгеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құлан қай жерде жақсы жайылып, семірсе, сол жерде жүнін, яғни түгін қа...
Бекзаттан би қойсаң,
Ойлар тамағын.
Бейзаттан би қойсаң,
Білмес сабағын.
Жаманнан би қойсаң,
Ашпас қабағын.
Ойлар тамағын.
Бейзаттан би қойсаң,
Білмес сабағын.
Жаманнан би қойсаң,
Ашпас қабағын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел басқару, төрелік айту, басшылыққа адам таңдаудың маңызын ескертеді. Жақсы, бекзатты ад...
Керуен көркі - нармен,
Батыр керкі - армен.
Батыр керкі - армен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: керуеннің сәні мен салмағы нар түйемен көрінеді, ал батырдың шын көркі...
Сөз жаманы - сыбырлау.
**Негізгі мағынасы** Сөздің жаманы — сыбырлап сөйлеу, яғни анық айтпай, астарлап, біреуден біреуге құпия түрде жеткізу....
Адам тілінен жазады, ұры - ізінен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз басына пәле көбіне өз сөзінен келетінін аңғартады. Ойланбай сөйлеген адам өтір...
Таразыдан жеген бақа болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таразыны жеп қойса, одан пайда емес, зиян келеді. Астарлы мағынасы — а...
Қарт адамның қайраты тілінде қалады.
**Негізгі мағынасы** Қартайған адамда бұрынғыдай дене күші азаюы мүмкін, бірақ оның өмірден жинаған тәжірибесі, ақылы, б...
Көңіл де өледі.
**Негізгі мағынасы** «Көңіл де өледі» деген мақал адамға жасалған сыйластық, ізет, мейірім уақтылы болмаса, ол да бірті...
Балта шапқанша бөрене жол табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: балта ағашты шапқанда, бөрене өзінен-өзі «жол табады» дегендей, кедергі...
Ит аулақта доңыз төбеге шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ит жоқ, қожайын көзінен таса жерде доңыз төбеге шығып кетеді. Астарлы...
Ұятсыздың беті күшала.
**Негізгі мағынасы** «Ұятсыздың беті күшала» деген мақал ұяттан безген, ар-намысты ойламайтын адамның беті қатайып, ешт...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
Әрлі болғанша, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы сұлулығы мен сән-салтанатынан гөрі, ішкі тазалығы мен адамгершілігі маңыз...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.