Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Жылан терісін тастаса да жылан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылан қабыршағы мен терісін ауыстырса да, бәрібір жылан болып қала бер...
Бақ адасса, батпаққа қонады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бағытын жоғалтқан құс таза жерге емес, батпаққа келіп қонады. Астарлы...
Шарға ұстаған қара балта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында қолына шарға ұсталған қара балтаны білдіреді: мұндай құрал сырттай қарағ...
Әдепті әдепсізден үйрен.
**Негізгі мағынасы** «Әдепті әдепсізден үйрен» мақалының тура мағынасы — адам тәртіпті, сыпайы кісінің қасында жүріп қа...
Өз айыбыңды өзгеден көрме,
Кісі айыбын көздеме.
Кісі айыбын көздеме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз қатесін өзі көре білуге, кінәні басқа біреуден іздемеуге үйретеді. Бір істің дұ...
Екі сөйлеген қарияның қадірі кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі рет сөйлеп, бір айтқанынан өзі қайтатын қарияның сөзі өтпей қалады...
Аш қадірін тоқ білмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тоқ адамның аштықтың ауырлығын толық сезіне алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, қарны...
Күле кіріп, күңірене шыққаннан сақтан,
Күні шығып тұрып, жауғаннан сақтан.
Күні шығып тұрып, жауғаннан сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі жүзді, ішкі ниеті сыртқы түріне сай келмейтін адамнан сақ болуды ескертеді. Тура мағы...
Адасқанның айыбы жоқ,
Қайтып үйірін тапқан соң.
Ашылғанның айыбы жоқ,
Өзі біліп жапқан соң.
Қайтып үйірін тапқан соң.
Ашылғанның айыбы жоқ,
Өзі біліп жапқан соң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қателесуі, жолдан жаңылуы — табиғи құбылыс екенін айтады. Бірақ ең маңыздысы — со...
Қураған терек құлап тынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қурап, қуаты кеткен терек ақырында құлап, өз тіршілігін тоқтатады. Аст...
Түбі тесік қазанға
Қанша құйсаң да толмайды.
Ақылы жоқ адамға
Қанша айтсаң да қонбайды.
Қанша құйсаң да толмайды.
Ақылы жоқ адамға
Қанша айтсаң да қонбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылы жоқ, айтқанды ұқпайтын адамға қанша кеңес берсең де, пайдасы болмайтынын білдіреді...
Тоны жаманды ит қабар,
Көңілі жаманды Құдай табар.
Көңілі жаманды Құдай табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: тонның жамандығы итке ілік болатындай, сыртқы кемшілік те байқалып қала...
Халық көздегіні ғана емес,
Көңілдегіні де көреді.
Көңілдегіні де көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамдардың сыртқы іс-әрекетін ғана емес, ішкі ниеті мен көңіл күйін де байқайтынын білдір...
Көз көрмей, көңіл сенбес.
**Негізгі мағынасы** Көзбен көрмейінше, көңілдің, яғни адамның ішкі сенімі толық орнықпайды деген ой айтылады. Бұл мақал...
Кішкене ит қартайғанша күшік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жас ит қартая салмай жатып-ақ қайтадан күшік сияқты күйде көрінеді де...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.