Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
273
Орташа
Сұрыптау:
Жігіттің ауыры - шомбал,
Ағаштың ауыры - сомбал.
Ағаштың ауыры - сомбал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, салмағы ауыр, ірі заттың қимылы да, көтеруі де қиын болады. Аст...
Өзіне өзі өкпелеген,
Білім барлығы.
Өзімнен озар жоқ деген,
Көңіл тарлығы.
Білім барлығы.
Өзімнен озар жоқ деген,
Көңіл тарлығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзіне-өзі ренжіп, өз еңбегін, өз кемшілігін дұрыс бағалай алмаса, оның ойы да, дүни...
Тілімнен көрейін бе,
Мінімнен көрейін бе?
Мінімнен көрейін бе?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз кемшілігін сырттан емес, өзінен іздеуі керек деген ойды білдіреді. «Тілімнен көре...
Ұялмаған өлеңші болады.
**Негізгі мағынасы** «Ұялмаған өлеңші болады» деген мақалдың тура мағынасы — ұялмай, тайсалмай сөйлеген адам өлең айтып...
Су ағады сағадан,
Жол болады ағадан.
Жол болады ағадан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің жолы кішіге өнеге екенін білдіреді. Тура мағынада су өз арнасымен ағады, ал жол...
Аққу - құстың төресі,
Жалғыз жатып оттамас,
Қас жақсының белгісі,
Қара сөзді жоқтамас.
Жалғыз жатып оттамас,
Қас жақсының белгісі,
Қара сөзді жоқтамас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адамның, асыл мінезді жанның сипатын айтады. Аққу қалай құстардың ішінде көрікті, т...
Ерге берсең асыңды,
Ерлер сыйлар басыңды.
Ерлер сыйлар басыңды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматты құрметтеп, оған лайық ізет көрсетсең, ол да сені сыйлап, қадіріңді арттырады...
Жаман ұста суын таппайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман ұста, яғни қолынан іс келмейтін шебер, өз жұмысын дұрыс атқара ал...
Ордалы құлан ақсағын білдірмес.
**Негізгі мағынасы** Ордалы құлан — көп, ұйымшыл, қуатты үйір деген ұғым. Мақалдың тура мағынасы: құлан үйірімен жүрсе,...
Қазанға түссе - ауыздікі,
Қапқа түссе - қатындікі.
Қапқа түссе - қатындікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ас қазанға түсіп, дайын күйге келгенде оны ауызға салып жейді; ал қапқа...
Жақсыға жақсы жарасар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамға жақсы іс, жақсы сөз, жақсы мінез үйлесіп тұрады деген ой....
Тәкаппардың тәубасы қабыл болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кеудемсоқ, менмен, өзін өзгеден жоғары қоятын мінезі туралы айтады. Тура мағынасы...
Нау жүрген жерде дау жүреді.
**Негізгі мағынасы** Нау жүрген жерде дау жүреді деген мақал бір істің басында берекесіздік, ретсіздік, ұрыс-керіс көп б...
Жылан иір-иір жүрсе де,
Ініне түзу кіреді.
Ініне түзу кіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда біреудің жүрісі бұралаң, қимылы иір-қиыр болып көрінсе де, түпкі мақсат...
Кедейліктен кісі өлмейді,
Қиналады жан шіркін.
Қиналады жан шіркін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кедейлік адамның өмірін бірден тоқтатпайтынын, бірақ жанға ауыр салмақ түсіретінін білдір...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.