Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
<<Ал>> десең қуанады, «бер» десең күйінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезіндегі сараңдық пен пейілсіздікті әжуалайды. Біреу «ал» десе, яғни өз пайдасына...
Көргенсіз бала шешесін түртіп ойнайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көрген тәрбиенің, үйдегі үлгінің бала мінезіне тікелей әсер ететінін білдіреді. Тура мағы...
Тапқан қуанады, таныған алады.
**Негізгі мағынасы** Тапқан қуанады, таныған алады деген мақал еңбектің де, таным мен біліктің де пайдасы барын білдіред...
Құдайға жазсаң да, көпке жазба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер бір ісің сәтсіз болса, оны көпшілікке жариялап, елдің талқысына са...
Отырса от басында,
Көшсе көш басында.
Көшсе көш басында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды елге сыйлы, сөзі өтімді, ісі алдыңғы қатарлы, қай ортада да беделі бар тұлға ретін...
Жаман дос жауыңмен бірге шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман жолдастың адамға пайдасынан зияны көп екенін айтады. Тура мағынасында, жаман дос се...
Сөз - жүректің шері,
Оның да бар ғой айтылар жері.
Оның да бар ғой айтылар жері.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің жай ғана дыбыс емес, адамның ішкі күйін, жан жарасын, қуанышы мен мұңын жеткізетін...
Екі жақсы қосылса,
Өлгенше дос болады.
Екі жаман қосылса,
Өлгенше өш болады.
Өлгенше дос болады.
Екі жаман қосылса,
Өлгенше өш болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі жақсы адам бір-бірімен жақындасса, арадағы сыйластықтары өмір бойы...
Сегіз ешкіге сексен теке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сегіз ешкіге сексен текенің үйірілуі, яғни саны аз малға көп текенің ж...
Ит итаяғын жаламай тойынбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз несібесін, еңбегін не өзіне тиесілі үлесін қанағат тұтпай, басқаға телміріп кү...
Адалдың арқаны ұзын.
**Негізгі мағынасы** «Адалдың арқаны ұзын» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлы түрде айтылады. Мағынасы: адал,...
Ерте оңбаған кеш те оңбас,
Кеш оңбаған еш те оңбас.
Кеш оңбаған еш те оңбас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен тағдырындағы кейбір қасиеттердің ерте қалыптасатынын білдіреді. Яғни, жас...
Ер тынысы - еңбек,
Ез тынысы - ермек.
Ез тынысы - ермек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер адамның, жалпы азаматтың өмірі мен қадірі еңбекте екенін айтады. «Ер тынысы» дегені —...
Қас татының жаманы.
Қаракеш болар сипаңдап.
Қалбағайы түйені,
Жүк көтермес қалтаңдап.
Аруанадан туған нар,
Жүк көтерер талтаңдап.
Қаракеш болар сипаңдап.
Қалбағайы түйені,
Жүк көтермес қалтаңдап.
Аруанадан туған нар,
Жүк көтерер талтаңдап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы мен жаманды салыстырып, шын мықтыны сыртқы көрінісіне қарап емес, ісіне қарап тану...
Пәлегі таза қауынның,
Түйнегі таза болады.
Жүрегі таза адамның,
Түйіні таза болады.
Түйнегі таза болады.
Жүрегі таза адамның,
Түйіні таза болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қауынның пәлегі таза болса, түйіні де таза, сапалы болады. Астарлы ма...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.