Әзіл туралы 63
Әзіл туралы мақал-мәтелдер күлкінің қуатын, тапқыр сөздің мәнін және орынды қалжыңның тәрбиесін танытады.
63
Мақал-мәтел
13.4K
Қаралым
212
Орташа
Сұрыптау:
Сиырдың жорғасы секілденіп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің табиғатына сай келмейтін, үйлеспейтін әрекетті әжуалап айтады. Тура мағынасы...
Иттің бажасы көп, құдасы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — иттің айналасында жүргені көп болғанымен, оның «құдасы» болмайды. Аста...
Өз елінде сызу сызбаған,
Кісі елінде нақыш салыпты.
Кісі елінде нақыш салыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өз жерінде, өз елінде ештеңе өндіре алмай, қабілетін көрсете алмаған адамның бөгде ортада...
Орыстың ойыны жаман,
Шошқаның мойыны жаман.
Шошқаның мойыны жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай қарағанда біреудің «ойыны» мен «мойыны» туралы айтқандай көрінгенімен, астарында...
Қорыққан ит үш күн үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қорыққан ит қауіп сезгенде көп үреді, бірақ оның әрекеті ұзаққа созылма...
Арсыз бен санасыз күлкішіл.
**Негізгі мағынасы** Арсыз бен санасыз адам көбіне орынсыз күліп, әр нәрсеге жеңіл қарайды. Мұнда мақал тура мағынада «к...
Екі әйелдің басы қосылса,
Үшінші әйелдің соры.
Үшінші әйелдің соры.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі әйел бір жерге жиналса, артынан үшінші әйелге ауыр сөз, өсек не қы...
Екі иығына екі үкі, басына бір үкі қадаған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрінісі ерекше, сән-салтанаты көп адамды суреттейді. Тура мағынасында адамның екі...
Ойын сөзге шын жауап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ойын ретінде айтылған сөзге де лайықты, шын да нақты жауап беру керек...
Сәлдесіне шоқ түскен молдадай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: молданың сәлдесіне шоқ түсіп, от тиіп күйіп қалғандай күйді бейнелейді....
Ұзақтай шулайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге көп сөйлеп, қатты даурығып, мәнді іс тындыра алмайтын адамға қатысты айтылады....
Ұялы күшіктей.
**Негізгі мағынасы** «Ұялы күшіктей» деген тіркес мінезі жасқаншақ, именшек, көптің алдында қысылып-қымтырылып тұратын...
Қатын мұндай көп болмас,
Қарта мұндай боқ болмас.
Қарта мұндай боқ болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ескі тұрмысқа тән әзіл-сықақ, ащы мысқыл арқылы айтылған. Тура мағынасында бір нәрсенің т...
Дүрмек бар жерде даңғой бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көпшілік жиналған, қызық қуған жерде өзін көрсеткісі келетін, артық сөйлеп, дарақыланаты...
Оңқа ойын бұзар,
Тентек тойын бұзар.
Тентек тойын бұзар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ойын-сауық та, той-думан да дұрыс адамсыз бұзылады деген ой. Астарлы м...
Ең көп оқылған
Сөздің көркі — мақал,
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
Ердің көркі - сақал.
Сақалы жоқ көселер - қасабалы тоқал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің сәні мен ойдың мәні қысқа, ұтқыр айтылған мақал-мәтелде екенін көрсетеді. Яғни, жа...
Бит қабығынан биялай тоқыған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің мүлде қисынсыз, қолданысқа жарамсыз екенін білдіреді. Тура мағынасында «битт...
Мойны ырғайдай, биті торғайдай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай әдемі көрінгенмен, іші мазасыз, күйбең тірлікке толы адамды кекесінмен сипаттайды...
Мақтаған қыз тойда осырар.
**Негізгі мағынасы** Мақал адамның шектен тыс мақтауға еріп, орынсыз лепірмеуін ескертеді. Тура мағынада: тойдағы сән-са...
Айдағаны - бес ешкі,
ЬІсқырығы жер жарады.
ЬІсқырығы жер жарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ісі мен сөзіне сай келмейтінін әжуалайды. Тура мағынада: айдап жүргені бар болған...
«Әзіл туралы» мақал-мәтелдер қазақтың күлкі мен қалжыңға қатысты өмірлік тәжірибесін жинақтайды. Бұл нақылдар орынды әзілдің көңіл көтеріп қана қоймай, адамды жақындастырып, сөз мәдениетін қалыптастыратынын меңзейді.
Категорияда тапқырлық, сын-әжуа, мысқыл мен шымшыма сөздің шегі, қалжыңның әдебі сияқты тақырыптар көрініс табады. Әзілдің жарасымдысы жанды жадыратса, орынсыз күлкі мен ауыр сөздің көңілге қаяу түсіретінін де ескертеді.
Осындай мақал-мәтелдер күнделікті қарым-қатынаста дұрыс сөйлеуге, ренжітпей әзіл айтуға, әзілді түсіне білуге үйретеді. Әзіл арқылы ақыл айту, шындықты жұмсартып жеткізу секілді дәстүрлі шешендік ойлау да осы топтамада айқындалады.
Категорияда тапқырлық, сын-әжуа, мысқыл мен шымшыма сөздің шегі, қалжыңның әдебі сияқты тақырыптар көрініс табады. Әзілдің жарасымдысы жанды жадыратса, орынсыз күлкі мен ауыр сөздің көңілге қаяу түсіретінін де ескертеді.
Осындай мақал-мәтелдер күнделікті қарым-қатынаста дұрыс сөйлеуге, ренжітпей әзіл айтуға, әзілді түсіне білуге үйретеді. Әзіл арқылы ақыл айту, шындықты жұмсартып жеткізу секілді дәстүрлі шешендік ойлау да осы топтамада айқындалады.