Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
631.5K
Қаралым
287
Орташа
Сұрыптау:
Жерік таңдамайды,
Ашық алдамайды.
Ашық алдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: аш адам қолына түскен асқа қарап талғамайды, ал жерік адам да көңілінде...
Ұры басынып ұрлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ұрлықтың кездейсоқ емес, әдетке айналып, адам бойына сіңіп кететінін білдіреді. Яғни бір...
Жетім балаға жеті бидай да тамақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жетім баланың тұрмысы жұтаң, мұқтаждығы көп болатынын білдіреді. Тура мағынада, аз ғана а...
Бермегенді беріп ұялт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу саған ештеңе бермесе де, өзің оған сый-құрмет көрсетіп, қолыңнан...
Мал жайған малдың жайылғанына тояды.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы — мал еркін жайылып, тойынып, қарнын тойдырады. Астарлы мағынасы — кез келге...
Өзі сөнейін деп тұрған отқа су бүрікпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреудің бақытын, ісінің жүріп тұрғанын немесе намысын әдейі бұзба, әлсіреген нәрсені ода...
Сұлулықтан да зекет алу керек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жақын, ол астарлы ойға құрылған. Мұндағы «сұлулық» — адамның сыртқ...
Қырқын мінгеннен қыр артылмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамның ғана күшімен, не бір ғана атқа сүйеніп, қыруар қырды асып ө...
Қышыған жерден қол кетпес,
Қышытқы жерден сөз кетпес.
Қышытқы жерден сөз кетпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қинайтын, мазалайтын нәрсе оңай ұмытылмайтынын білдіреді. Тура мағынасында қышыған...
Бақ-бақ еткен текені,
Қар жауғанда көр.
Батырсынған жігітті,
Жау келгенде көр.
Қар жауғанда көр.
Батырсынған жігітті,
Жау келгенде көр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай көпсініп, даурығып жүретін адамның шын бағасы қиын кезде ғана білінетінін айтады....
Ақын ғаріп емес пе,
Байды өтірік мақтаса.
Заман ғаріп емес пе,
Әділдіктен аттаса.
Байды өтірік мақтаса.
Заман ғаріп емес пе,
Әділдіктен аттаса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзге де, іске де әділ қарауды ескертеді. Ақын шын бағаланбай, жалған мақтауға сүйенсе, о...
Арсыз қолым істеді,
Арлы бетім ұялды.
Арлы бетім ұялды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы ар мен ұяттың құнын терең көрсетеді. Тура мағынасы бойынша, қол қателік ж...
Тәтті дәмімен.
**Негізгі мағынасы** Бұл тіркес қысқа айтылғанымен, мәні терең: жақсы істің, жылы сөздің, адал еңбектің немесе жағымды а...
Отыз күн оразаның бір айты бар,
Әр қылған жақсылықтың бір қайтуы бар.
Әр қылған жақсылықтың бір қайтуы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің өтеуі болатынын айтады. Тура мағынада, оразаның отыз күні өтіп, соңында айт мере...
Момынды момын қорғайды,
Түйе қомын қорғайды.
Түйе қомын қорғайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: момын, жуас адамды өзіне ұқсас, тыныш мінезді жан қорғайды; түйенің қом...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.