Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
508.7K
Қаралым
231
Орташа
Сұрыптау:
Ақ айналар, қара байланар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақ нәрсе қарайып, қара нәрсе бір жерге байланатындай күйге түседі. Аста...
Жақсы адам алтын басын еңкейтеді,
Жаман адам жаман артын тоңқайтады.
Жаман адам жаман артын тоңқайтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы мен жаманды салыстырып тұр. Тура мағынасында «алтын басын еңкейту» — адамның өзінен...
Таразыдан жеген бақа болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — таразыны жеп қойса, одан пайда емес, зиян келеді. Астарлы мағынасы — а...
Басы қараның бары игі,
Барын берсе, тағы игі.
Барын берсе, тағы игі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қазір қолында бар байлық, мал-мүлкі немесе ырысы бар адам жақсы деген...
Әйел жомарттық қылғанда,
Еркектің сараңдық қылғаны - өлім.
Еркектің сараңдық қылғаны - өлім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әйелдің жомарттығы мен кең пейілін жоғары бағалап, ер адамның сараңдығын қатты сынайды. Т...
Құлан семірген жеріне жынын шашады.
**Негізгі мағынасы** Құлан өзі семірген, қорек тапқан жеріне қайта келіп, сол жерді былғайды деген тура мағына бар. Аста...
Көңілің қалған жерден көш жер қаш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір жерден, бір ортадан немесе бір істен көңілі қалса, ол жерден іштей де, көңілм...
Жақсы жүрген жерін мақтап жүрер,
Жаман жүрген жерін даттап жүрер.
Жаман жүрген жерін даттап жүрер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі мінезі мен ниетін көрсетеді. Жақсы адам қай жерде жүрсе де, сол жердің жақс...
Кекесін сөздің кеселі,
Біреуді табады, кейде өзін қабады.
Біреуді табады, кейде өзін қабады.
**Негізгі мағынасы** Кекесін, мысқыл аралас сөздің түбі көбіне зиянға апарады. Біреуді келемеждеп, әжуалаған адам сырт к...
Тоқал ешкі қой бұзар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тоқал ешкі қойға тиіп, мазасын алып, тынышын бұзады. Астарлы мағынасы...
Жаманның малы үйінде күйеді,
Жақсының малы жиында күйеді.
Жақсының малы жиында күйеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы мен жаман адамның айырмасын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында: жаман адамның м...
Бір кең жеңге қарулы көп қол сияды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кең жеңге көп қол сияды, яғни кең киімге қол еркін сыяды. Астарлы мағын...
Төле бидей әділ жоқ,
Айтқан сөзінде кәдік жоқ.
Айтқан сөзінде кәдік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал Төле бидің ел ішіндегі ең әділ, ең турашыл би болғанын дәріптейді. «Әділ жоқ» дегені — он...
Жаман жасаққа қарамайды,
Желінсау қосаққа қарамайды.
Желінсау қосаққа қарамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман, сапасыз жасақ өз міндетін дұрыс атқармайды; желінсау сиыр да қос...
Көргені жоқ қылығынан жазады,
Ниеті жаман пиғылынан жазады.
Ниеті жаман пиғылынан жазады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен іс-әрекетінің түп-тамыры ішкі дүниесінде жатқанын білдіреді. Көргені аз,...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.