Дау төрт бұрышты,
Қамшы екі бұрышты.
«Дау төрт бұрышты, Қамшы екі бұрышты.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: дау-дамайдың, жанжалдың төрткүл тарапқа тарайтыны, ал қамшының екі қыры болатыны айтылады. Астарлы мағынасы — кез келген даудың екі жағы болады, сондықтан бір істі шешерде екі тараптың да уәжін тыңдап, асықпай пайымдау керек. Даулы сөз бір адамды ғана емес, айналасындағы жұртты да шарпып, көпке кесірін тигізуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
«Төрт бұрыш» — даудың кең жайылып, жан-жаққа әсер ететінін білдіретін бейнелі сөз. Ал «қамшының екі бұрышы» — заттың екі қыры бар деген ишара, яғни мәселенің де кемі екі тарапы, екі көзқарасы болады. Қамшы қазақ танымында билік айту, ескерту, тәртіпке шақыру белгісі ретінде де ұғынылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні отбасылық келіспеушілікте, жұмыс орнындағы дау-дамайда немесе әлеуметтік желідегі пікірталаста өте орынды қолданылады. Мысалы, екі әріптес бір-бірін кінәлап, сөзге келсе, басшы «дау төрт бұрышты, қамшы екі бұрышты» деп, екеуін де сабырға шақырып, мәселені әділ таразылауға үндей алады.
Qamshy eki buryshty.