Күншіл адам күні бойы ренжиді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Күншіл адам өзгенің жетістігін, бақыты мен абыройын көре алмай, ішінен күйіп, көңіліне кірбің түсіреді. Мұндағы тура мағынада «күні бойы ренжу» — адамның тыныш жүре алмауы, ал астарлы мағынада — қызғаныштың жанды жегідей жеп, адамды үнемі қанағатсыз, ашулы, өкпешіл күйде ұстауы. Қазақ даналығы күншілдіктің адамға пайда әкелмейтінін, керісінше, оның өз жанын ауыртатынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күншіл адам» — өзгенің несібесіне қарай алмайтын, салыстыруға бейім мінездің бейнесі. «Күні бойы» деген тіркес бұл қасиеттің уақытша емес, тұрақты әдетке айналғанын білдіреді. Яғни қызғаныш бір сәттік сезім емес, адамның бүкіл болмысын улайтын зиянды күй ретінде көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, оқуда өте өзекті. Біреудің жетістігін көре алмай, іштарлық танытқан адам өз дамуына емес, өзгені сынауға көп уақыт жұмсайды. Мысалы, әріптесі жоғары баға алғанда оны құптап, өз қабілетін арттырудың орнына күндеп жүрген адам өз кәсібінде де, көңіл күйінде де ұтылады. Сондықтан бұл мақал адамды қызғаныштан арылып, өз еңбегіне назар аударуға шақырады.