Туған - туыс туралы 53
Туған-туыс жайлы мақал-мәтелдер: ағайынның қадірі, бірлік пен бауырмалдықты дәріптейтін халық нақылы.
53
Мақал-мәтелдер
8.8K
Барлық қаралым
166
Орташа қаралым
Мақал-мәтелдер
Сорттау:
Ауылдастың ауызы сасық.
Жар басына үй тікпе,
Жар құласа үй кетер.
Ала болса ағайын,
Рулы елден күй кетер.
Жар құласа үй кетер.
Ала болса ағайын,
Рулы елден күй кетер.
Қарыстан сүйем жақын.
Жаман ағайын күншіл,
Жақсы ағайын сыншыл.
Жақсы ағайын сыншыл.
Ағайынның азары болса да, безері болмайды.
Қайын жұрт
қолыңның ұзындығына қарайды,
жағаңның қызылдығына қарайды.
берсең, жағасың,
бермесең, дауға қаласың.
қолыңның ұзындығына қарайды,
жағаңның қызылдығына қарайды.
берсең, жағасың,
бермесең, дауға қаласың.
Пышақ қанша өткір болса да,
Өз сабын жона алмайды.
Өз сабын жона алмайды.
Жыласуға жақын жақсы,
Сыйласуға жат жақсы.
Сыйласуға жат жақсы.
Жаттан жеген майлы астан,
Жақынның жұдырығы артық.
Жақынның жұдырығы артық.
Аталастан ауылдас жақын.
Ауылдасың жақсы болса,
Ағайының не керек?
Алған жарың жақсы болса,
Айтың-тойың не керек?
Ағайының не керек?
Алған жарың жақсы болса,
Айтың-тойың не керек?
Ауыл аралас, қой қоралас.
Артқы айылдың батқанын,
Иесі емес, ат білер;
Ағайынның азғанын,
Жақыны емес, жат білер.
Иесі емес, ат білер;
Ағайынның азғанын,
Жақыны емес, жат білер.
Ағайынға қарап мал өсер.
Арық деген жаман тай,
Жазға шығып ат болар.
Жамандығы сезілсе,
Жақын кісі жат болар.
Жазға шығып ат болар.
Жамандығы сезілсе,
Жақын кісі жат болар.
Ең көп қаралған осы тақырыпта
Жаман ағайын
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
бар болса, көре алмайды,
жоқ болса, бере алмайды.
Нағашы жұрт
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
жақсылығыңа сүйінеді,
жамандығыңа күйінеді.
әрқашан тілеуіңді тілейді,
тілеуқорлық ниеті билейді.
Ағайын
бар болсаң, көре алмайды,
жоқ болсаң, бөліп бере алмайды.
жақсы болсаң, күндейді,
жаман болсаң, жүндейді.
бар болсаң, көре алмайды,
жоқ болсаң, бөліп бере алмайды.
жақсы болсаң, күндейді,
жаман болсаң, жүндейді.
Ата-ананың ақылы
Сайрап жатқан жолмен тең.
Ақылдының ақылы,
Сарқылмайтын көлмен тең.
Сайрап жатқан жолмен тең.
Ақылдының ақылы,
Сарқылмайтын көлмен тең.
Ағайын ала болғанда,
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
Ауыздағы ас кетер.
Аңдыған дұшпан көбейіп,
Жау қолында бас кетер.
«Туған - туыс туралы» мақал-мәтелдер қазақ дүниетанымындағы ағайынның орны, қандас жақындықтың құны және туыстық жауапкершілік жайын айтады. Бұл нақылдар ата-ана, бауыр, нағашы-жиен, құда-жекжат секілді қатынастардың мәнін ашып, татулық пен сыйластықты алға қояды.
Осындай мақалдар қиын сәтте сүйеніш болатын жақынның қадірін, реніштің орнына келісім іздеуді, ұрпаққа үлгі болар адамгершілікті үйретеді. Туыспен араны бекем ұстап, бірлікке шақыратын даналық сөздер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де бағыт-бағдар береді.
Осындай мақалдар қиын сәтте сүйеніш болатын жақынның қадірін, реніштің орнына келісім іздеуді, ұрпаққа үлгі болар адамгершілікті үйретеді. Туыспен араны бекем ұстап, бірлікке шақыратын даналық сөздер күнделікті өмірде де, тәрбиеде де бағыт-бағдар береді.