Тәрбие туралы 1153
Тәрбие туралы қазақ мақал-мәтелдері – адамгершілік, инабат, еңбек пен өнегені дәріптейтін даналық сөздер.
1153
Мақал-мәтел
374.1K
Қаралым
324
Орташа
Сұрыптау:
Жаман жанындағысын жарақаттайды.
**Негізгі мағынасы** Жаман адам өз мінезінің кесірін тек өзіне ғана емес, қасындағы адамдарға да тигізеді. Мақалдың тура...
Тамақ тәнді семіртеді,
Сөз жанды семіртеді.
Сөз жанды семіртеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның екі түрлі қорегін салыстырады: тамақ денені өсіріп, күш береді, ал сөз жанды байы...
Нәзіктік талға жарасымды,
Қаттылық қайыңға жарасымды.
Қаттылық қайыңға жарасымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өзіне лайық қасиеті болатынын айтады. Тура мағынасында нәзік, жіңішке талдың...
Тұлпар тулақ болар,
Орта түссе аясы.
Орта түссе аясы.
**Негізгі мағынасы** Тұлпардай жүйрік, бағалы ат та дұрыс күтім көрмей, лайықты ортадан айырылса, тулақтай қадірсіз болы...
Тайлаққа артқан теңдей.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тайлаққа артылған жүк тең болып, екі жағына бірдей бөлінген. Астарлы м...
Күйлі малдан күйкі төл тумайды.
**Негізгі мағынасы** Күйлі малдан күйкі төл тумайды деген мақалдың тура мағынасы: тоқ, күтімі жақсы, семіз малдан әлсіз,...
Басы қисайған түйе мал болмайды.
**Негізгі мағынасы** Басы қисайған түйе мал болмайды деген мақалдың тура мағынасы — басы қисық, дене бітімі дұрыс емес т...
Жақсыға ізет,
Жаманды күзет.
Жаманды күзет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жақсы мен жаманды ажырата білуге шақырады. «Жақсыға ізет» дегені — ізгі, өнегелі,...
Ұя баспайтын құс оңаша ұшар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұя салмай, балапан баспайтын құс бір орында тұрақтамай, оңаша ұшып жү...
Жаманның қойнына жатқанша,
Жақсының аяғына жат.
Жақсының аяғына жат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға жаман кісінің қасында жүргеннен гөрі, жақсы адамның алдындағы кішіпейілділік пен б...
Кісінің үлкені де бол,
Кішінің тілін де ал.
Кішінің тілін де ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға екі қасиетті қатар ұстануды үйретеді: өз орныңды, абыройыңды сақтай біл және жасы...
Алғал сөйлеп былғама,
Адал туған ағаны.
Адал туған ағаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөз мәдениетін сақтауға, туыстың қадірін төмендетпеуге үндейді. Тура мағынасында,...
Жақсы әйел өміріңді ұзартады,
Жаман әйел үстіңе тұз артады.
Жаман әйел үстіңе тұз артады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал отбасының берекесі мен ер адамның тыныштығы көбіне жарының мінезі мен ісіне байланысты ек...
Қасқадан ала аяқ туады,
Қотырдан - қыршаңқы.
Қотырдан - қыршаңқы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезі мен тұқым қуалаған қасиетке ишара етеді. Тура мағынасында «қасқа» дегені сырт...
Көп ортасында кәрің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көптің, яғни жұрттың ішінде жас та емес, кәрі де емес, ақылы толысқан,...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкед...
«Тәрбие туралы» мақал-мәтелдер – ұрпаққа бағыт-бағдар беретін, мінез бен құндылықты қалыптастыратын халық даналығы. Бұл санатта ата-ана өнегесі, ұстаз тәлімі, үлкенді сыйлау, кішіге ізет, адалдық пен жауапкершілік сияқты ұстанымдар қысқа да нұсқа сөзбен түйінделеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.
Мұндай нақылдар күнделікті өмірде де, бала тәрбиесінде де ой салар құрал: дұрыс пен бұрысты ажыратуға, тәртіп пен әдепті сақтауға шақырады. Тәрбие жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақтың рухани мұрасы, ұлттық болмысы мен салт-дәстүрге құрметі айқын көрінеді.