Жақсыға ізет,
Жаманды күзет.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды жақсы мен жаманды ажырата білуге шақырады. «Жақсыға ізет» дегені — ізгі, өнегелі, сыйлы адамды құрметтеу, оның қадірін білу. Ал «Жаманды күзет» дегені — жаман мінезді, теріс әрекетті адамнан сақ болу, оның зиянына ермеу. Яғни мақал жақсылықты үлгі тұтып, жамандыққа бейжай қарамауды үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ізет» сөзі тек сыпайылық емес, шын құрмет пен ілтипатты білдіреді. Ал «күзет» сөзі тура мағынасында қарауылдау, сақтану дегенді аңғартады. Астарлы мағынада бұл — жаман адамның сөзіне, ісіне алданып қалмай, одан бойды аулақ ұстау. Осы екі сөз арқылы халық жақсыны тану мен жаманды сезе білуді өте ықшам әрі әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал достықта, жұмыста, орта таңдауда өте өзекті. Мысалы, ұжымда адал, еңбекқор әріптесті сыйлап, одан үйрену керек, ал өсек айтатын, біреуді алдайтын адамнан сақ болған дұрыс. Бұл мақал адамды мінез талғауға, ортасын дұрыс таңдауға тәрбиелейді.
Jamandy kúzet.