Өгіз деген не?

зат есім рус.вол

Мағынасы

Піштірілген (ұрықтандыру қабілетінен айырылған) ересек еркек ірі қара мал; бұрын арба мен соқаға жегіп, жүк тартқызған.

Ауыспалы мағынада (дөрекі): ақылы баяу, ебедейсіз, тұрпайы адам.

Мақалдарда

Мақалдарда өгіз — күш-қуаттың, ауыр еңбек пен төзімнің, шаруаның тірегінің бейнесі; ерлі-зайыптылар бір арбаға жегілген «қос өгізге» теңеледі.

Мысалдар

Бұрын ауыл адамдары жерді өгізбен жыртқан.
Ол өгіздей күшті, бірақ асықпайды.

«өгіз» сөзі бар мақалдар 12

Ортақ өгізден оңаша бұзау. Ортақ өгізден оңаша бұзау — көпке ортақ, сырттай үлкен көрінетін нәрседен гөрі, өзіңе тиесілі шағын несібе пайдалы дегенді…
Өгізге туған күн бұзауға да туады. «Өгізге туған күн бұзауға да туады» деген мақал өмірдегі ауырлық пен қиындықтың тек біреуге ғана емес, айналадағы басқаға да…
Олай тартса, өгіз өледі,
Бұра тартса, арба сынады. Бұл мақал істі шектен шығармай, орта жолды ұстану керек екенін білдіреді. Тура мағынасында, өгізді шамадан тыс қатты тартсаң, ол…
Өлеңді жерде өгіз семіреді,
Өлімді жерде молда семіреді. Бұл мақалдың тура мағынасы: шөбі шүйгін, өлеңі қалың жерде өгіз семіреді, ал өлім-жітімі көп жерде молда семіреді. Мұндағы «өлең»…
Өзімдікі дегенде, өгіз қара күшім бар,
Өзгенікі дегенде, анау-мынау ісім бар. Бұл мақал адамның өз пайдасына келгенде бар күшін салып, ал біреудің шаруасына келгенде салғырт тартатынын әжуалайды. Тура…
Надан, пасық,
Сөге өгіздей жайылады.
Тойғаннан соң,
Жатып күйіс қайырады. Бұл мақал надан, пасық адамды тура мағынасында емес, мінезі арқылы әшкерелейді. «Сөге өгіздей жайылады» дегені — ондай адам…
Өсек сөз өгізді де өлтіреді. Өсек сөздің зияны өте үлкен екенін білдіреді. Тура мағынасында ол – біреудің жайсыз, орынсыз сөзі тірі жанға да, малға да кесірін…
Өгізді қойшы - өлген қойшы,
Жеп болғанда көрген қойшы. Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің малын бағып жүрген қойшының салғырттығы салдарынан өгіз де, қой да шығынға ұшырауы мүмкін…
Ерлі-зайыпты - қос өгіз. Ерлі-зайыптының өмірі бір арбаға жегілген қос өгіздей ортақ еңбек пен ортақ жауапкершілікке сүйенеді. Тура мағынасында — екі өгіз…
Үйде өскен бұзау түзде өгіз болмас. «Үйде өскен бұзау түзде өгіз болмас» деген мақал адамның не малдың өз ортасында еркелеп, тым қолда өссе, сыртқы өмірдің…
Адамның көңілі,
Өгіздің тұмсығы қартаймайды. Бұл мақал адамның көңілі мен қалауы ешқашан толық қартаюды білмейтінін аңғартады. Тура мағынасында адамның ішкі жан дүниесі…
Өгіз терісі - талыс. «Өгіз терісі - талыс» деген мақал бір нәрсенің өз салмағына, шамасына лайық болуын білдіреді. Тура мағынасында өгіздің терісінен…