Мақалдағы сөздер

Жарлы деген не?

сын есім рус.бедный, бедняк

Мағынасы

Кедей, жоқ-жітік; малы, дүние-мүлкі аз, тұрмысы төмен (адам).

  1. Зат есім ретінде: кедей адам («жарлының байлығы»).

Мақалдарда

Мақалдарда жарлы байға қарсы қойылады: жарлы болу — ұят емес, ұят — арсыз болу; денсаулық пен ар — жарлының нағыз байлығы.

Мысалдар

  • Ол жарлы отбасында өссе де, оқуын бітіріп, жақсы маман болды.
  • Жарлы-жақыбайға көмектесу — сауапты іс.

Мағыналас сөздер

кедейпақыржоқ-жітікміскін

Қарама-қарсы мағыналы

байауқаттыдәулетті

«жарлы» сөзі бар мақалдар 12

  1. Бай мен бай құда болса,
    Ортасында жорға жүреді.
    Жарлы мен жарлы құда болса,
    Ортасында дорба жүреді.
    Бай мен кедей құда болса,
    Өзара зорға-зорға жүреді.
    Екі бай құда болса, араларында жорға жүреді, яғни бір-біріне сәйгүлік ат, қымбат сый тартады; екі жарлы құда болса, араларында…
  2. «Баймын» деп мақтанба, жарлылық бар,
    «Көппін» деп мақтанба, жалғыздық бар.
    Бұл мақал адамды шектен тыс мақтанудан, өз жағдайына тым сеніп кетуден сақтандырады. Біреудің байлығы да, көптігі де мәңгі…
  3. Кісі ақылымен бай болғанша,
    Өз ақылыңмен жарлы бол.
    Біреудің ақылымен, айтқанымен жүріп байығаннан гөрі өз ойыңмен шешім қабылдап, кедей болып қалған артық дейді. Мақал байлықты…
  4. Жарлы болсаң да, арлы бол. Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей, тұрмысы төмен болсаң да, ар-намысыңды, адамдық қасиетіңді жоғалтпа деген сөз. Астарлы мағынасы…
  5. Қыс киімін жаз киіп,
    Жарлы қайдан байысын.
    Жазы-қысы жұмыс қып,
    Мая қайдан қайысын?
    Жарлы қыстың киімін жазда да киеді, өйткені басқа киімі жоқ; жазы-қысы біреудің жұмысын істейді. Мақал мұндай адам қалай байысын…
  6. Жарлының байлығы - денінің саулығы. Бұл мақалдың тура мағынасы — малы, ақшасы көп болмаған жарлы адамның ең үлкен байлығы оның денсаулығы екенін айту. Астарлы…
  7. Жарлы болар жігіт,
    Байталын атқа сатады.
    Жалғыз болар жігіт,
    Ағайынын жатқа сатады.
    Байталы бар адам — ертең құлын көретін адам. Ал соны мініс атқа айырбастаған жігіт бүгінгі қажетін өтеп, ертеңгі өсімін…
  8. Денің сау болса, жарлымын деме,
    Жолдасың көп болса, жалғызбын деме.
    Бұл мақал адамға ең алдымен денсаулықтың қадірін ұғындырады. Денің сау болса, кедейліктен, таршылықтан қорықпа деген ой бар: дені…
  9. Жарлының аузы аққа тисе, мұрны қанайды. Ақ — сүт, айран, қаймақ сияқты ақ тағам, қазақта молшылық пен ырыстың белгісі. Мақал жарлының ісі оңға баспайтынын әсірелеп…
  10. Жарлының ақшасын жаман тауар құртады Жарлының ақшасы аз, сондықтан ол арзан, сапасыз тауарды таңдайды. Бірақ ондай зат тез сынады, тозады, қайта сатып алуға тура…
  11. Жетең жаман болмаса,
    Жете жарлы болмассың.
    Жетең жаман болмаса, яғни ақыл-есің, ұғымың, тәрбиең түзу болса, түбегейлі жарлы болмайсың. Мақал кедейлік пен байлықтың бір…
  12. Жарлының бір тойғаны шала байығаны. Жарлының бір тойғаны — шала байығаны: аш жүрген кедей бір рет тойып тамақ ішсе, өзін жартылай байығандай сезінеді. Жоқшылықтағы…