Олақ деген не?
Мағынасы
Қолынан іс келмейтін, епсіз, икемсіз; жұмысты шала, сапасыз істейтін.
- Ауыспалы мағынада: ойға, сөзге шорқақ («ойға олақ», «сөзі олақ»).
Мақалдарда
Мақалдарда олақ көбіне салақпен қатар айтылады және шеберге, алғыр жігітке қарсы қойылады: олақ оңай істі де жүк қылады.
Мысалдар
- Мен тігін ісіне олақпын.
- Олақ ұста есікті жөндеймін деп, одан сайын бүлдірді.
Мағыналас сөздер
епсізшорқақикемсіз
Қарама-қарсы мағыналы
ептішеберісмер
«олақ» сөзі бар мақалдар 10
-
Олақ қатын оймақшыл,
Салақ қатын сауықшыл. Бұл мақал үй ішіндегі тәртіп пен ұқыптылықты әйелдің іс-әрекеті арқылы бейнелейді. Тура мағынада: олақ, яғни ісі шала, қолынан… - Олақ жаман, олақтан салақ жаман. Бұл мақалдың тура мағынасы: қолынан іс келмейтін, епсіз адам жаман; ал одан да жаманы — жұмысын дұрыс бастап, соңына дейін…
- Олақтың сөзі орынсыз жамау сияқты. Бұл мақал сөздің де, істің де өз орнымен жасалуы керегін білдіреді. Олақ адам қандай іске араласса да, нәтижесі келіспей…
- Құлықсыз құлақ ойға олақ. Тыңдағысы келмейтін, ынтасыз құлақ ойды қабылдауға олақ болады дейді. Мақал үйренудің ең басты шарты — ықылас екенін айтады: адам…
- Ойы шолақ адамның ісі олақ. Ойы қысқа, алысты болжамайтын адамның ісі де олақ, епсіз болады дейді. Мақал істің сапасы ойдан басталатынын айтады: жоспарсыз…
-
Жұт жеті ағайынды,
Содырымен сегіз,
Салақпен тоғыз, олақпен он. Жұт жеті ағайынды: жұт жалғыз келмейді, артынан аштық, ауру, жоқшылық сияқты қатар қиындықтар ертіп келеді. Содырымен сегіз… -
Алғыр жігіт ақылына қарай іс қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар. Алғыр, зерек жігіт істі ақылмен, есеппен атқарады: қиын жұмыстың да ретін тауып, жеңілдетіп алады. Ал олақ, икемсіз жігіт оңай… -
Шеберді олақ үшін жаратқан,
Шешенді доғал үшін жаратқан. Шеберді олақтар үшін, шешенді сөзге доғалдар үшін жаратқан дейді. Қолынан іс келмейтін адамға шебер көмектеседі: үй салып, ер… - Ойы шолақтың сөзі олақ. Ойы қысқа, терең ойланбайтын адамның сөзі де олақ, қисынсыз болады дейді. Мақал сөз бен ойдың байланысын көрсетеді: сөз — ойдың…
-
Олақ қатын ұл туса,
Не шүмегі жоқ, не түбегі жоқ. Епсіз әйел ұл туады, бірақ бесікке керекті шүмек те, түбек те дайын емес. Қазақ бесігінде ұл балаға сүйектен не ағаштан жасалған…