Олақ деген не?
Мағынасы
Қолынан іс келмейтін, епсіз, икемсіз; жұмысты шала, сапасыз істейтін.
- Ауыспалы мағынада: ойға, сөзге шорқақ («ойға олақ», «сөзі олақ»).
Мақалдарда
Мақалдарда олақ көбіне салақпен қатар айтылады және шеберге, алғыр жігітке қарсы қойылады: олақ оңай істі де жүк қылады.
Мысалдар
- Мен тігін ісіне олақпын.
- Олақ ұста есікті жөндеймін деп, одан сайын бүлдірді.
Мағыналас сөздер
епсізшорқақикемсіз
Қарама-қарсы мағыналы
ептішеберісмер
«олақ» сөзі бар мақалдар 10
-
Олақ қатын оймақшыл,
Салақ қатын сауықшыл. Бұл мақал үй ішіндегі тәртіп пен ұқыптылықты әйелдің іс-әрекеті арқылы бейнелейді. Тура мағынада: олақ, яғни ісі шала, қолынан… - Олақ жаман, олақтан салақ жаман. Бұл мақалдың тура мағынасы: қолынан іс келмейтін, епсіз адам жаман; ал одан да жаманы — жұмысын дұрыс бастап, соңына дейін…
- Олақтың сөзі орынсыз жамау сияқты. Бұл мақал сөздің де, істің де өз орнымен жасалуы керегін білдіреді. Олақ адам қандай іске араласса да, нәтижесі келіспей…
- Құлықсыз құлақ ойға олақ. Құлықсыз адам айтылған ақылды да, жақсы кеңесті де дұрыс қабылдай алмайды. Мұнда тура мағынада — құлағы бар, бірақ естуге құлық…
- Ойы шолақ адамның ісі олақ. Ойы шолақ адамның ісі де олақ болады дегені — адам алдымен ойлап, жоспарлап, сараламай әрекет етсе, жұмысы сәтсіз, шала, сапасыз…
-
Жұт жеті ағайынды,
Содырымен сегіз,
Салақпен тоғыз, олақпен он. Бұл мақал ауыр кезеңнің, әсіресе жұттың, жалғыз келмей, соңынан түрлі пәле-қайғыны ертіп жүретінін білдіреді. Тура мағынасында… -
Алғыр жігіт ақылына қарай іс қылар.
Олақ жігіт оңай істі жүк қылар. Бұл мақал жігіттің ақылы мен іс-әрекетіне қарай бағаланатынын айтады. Алғыр, зерек адам істің ретін тауып, қиын жұмысты да жеңіл… -
Шеберді олақ үшін жаратқан,
Шешенді доғал үшін жаратқан. Бұл мақалдың тура мағынасы — шебер адам олақтың, яғни істі шала білетін кісінің қасында анық көрінеді, ал шешеннің сөзі доғал… - Ойы шолақтың сөзі олақ. Ойы шолақ адамның сөзі де шолақ, яғни толық емес, ұшқары, жүйесіз болады. Бұл мақал сырттай әдемі сөйлегенімен, терең ойланып…
-
Олақ қатын ұл туса,
Не шүмегі жоқ, не түбегі жоқ. Бұл мақал шеберлігі жоқ, ісі келіспейтін адамның қолынан шыққан нәрсенің де берекесіз болатынын меңзейді. Тура мағынасында, олақ…