Жетесіз деген не?
Мағынасы
Тәрбиесі кем, көргенсіз, жөн білмейтін; ақылы таяз, айтқан ақыл-кеңесті бойына сіңірмейтін адам.
- Кей тіркестерде түп-тамырын, ата-тегін білмейтін, текті тәрбие көрмеген деген мәнге жақын келеді.
Мақалдарда
Мақалдарда жетесіз — жеті атасын білмейтін, сөз өтпейтін, ақылсыз батыр мен мақтаншақ баланың бейнесі; бұл — адамға берілетін қатқыл сын.
Мысалдар
- Жетесіз адамға қанша түсіндірсең де, бәрібір өз дегенін істейді.
- Үлкенге тіл тигізу — жетесіздіктің белгісі.
Мағыналас сөздер
ақылсызтәрбиесізкөргенсізнадан
Қарама-қарсы мағыналы
көргендітәрбиелітекті
«жетесіз» сөзі бар мақалдар 9
- Жеті атасын білмеген - жетесіз. Жеті атасын білмеген адамды халық «жетесіз» деп сынайды. Мұндағы тура мағынасы — өз тегін, ата-бабасының кім екенін білмеу…
-
Жетім бала жасқаншақ,
Жетесіз бала мақтаншақ. Жетім бала көбіне өзіне сүйеніш аз болғандықтан, көпшілік алдында именшек, қысылшақ келеді. Ал жетесіз бала — тәрбиесі кем, ақылы… - Атасыз ұл - жетесіз ұл. «Атасыз ұл - жетесіз ұл» деген мақалдың тура мағынасы — әкесі жоқ ұлдың тірегі кем болып көрінуі. Астарлы мағынасы — балаға әке…
-
Жетесіз ұл
жеті атасын қаздырады. Жетесіз ұл — ақылсыз, тәрбиесіз, жөн білмейтін бала. Мұндай бала өз орнын таппай, ата-бабасының қадірін түсінбей, түп-тамырын… -
Көре тұра айтпасаң, көргенсіз дер,
Біле тұра айтпасаң, жетесіз дер. Бұл мақал адам көріп-біліп тұрған шындықты айтпай, үнсіз қалса, оны жөн білмейтін, тәрбиесіз, бейқам адам деп бағалайтынын… -
Жетесізге айтқан сөз
Желмен бірге кетеді. Бұл мақал ақылы, түсінігі, ой-пайымы әлсіз адамға айтылған сөздің пайдасы аз екенін білдіреді. Тура мағынасында, жел ұшырып… - Жетесіз әйел ер қадірін білмес. Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы мен тәрбиесі кем, түсінігі таяз әйел ер адамның қадірін жете бағаламайды. Астарлы мағынасы…
- Жетесіз батыр тез өлер. «Жетесіз батыр тез өлер» деген мақал тура мағынасында батырдың ақылы болмаса, ерлігі ұзаққа бармайтынын білдіреді. Астарлы…
- Жетесізге сөз өтпейді. «Жетесізге сөз өтпейді» деген мақал ақылсыз, түсінгісі келмейтін, өз дегенінен қайтпайтын адамға қанша айтсаң да өнеге…