Жетесіз деген не?
Мағынасы
Ақылы мен санасы таяз, ойсыз, жөн білмейтін; айтқан ақыл-кеңесті бойына сіңірмейтін адам.
- Тексіз, тәрбиесіз, көргенсіз деген мәнде де айтылады.
Мақалдарда
Мақалдарда жетесіз — жеті атасын білмейтін, сөз өтпейтін, ақылсыз батыр мен мақтаншақ баланың бейнесі; бұл — адамға берілетін қатқыл сын. «Пышақ болмас жетесіз» мақалында сөздің тура мағынасы ойнатылады: сапқа кіретін жетесі жоқ пышақ болмайды.
Мысалдар
- Жетесіз адамға қанша түсіндірсең де, бәрібір өз дегенін істейді.
- Үлкенге тіл тигізу — жетесіздіктің белгісі.
Мағыналас сөздер
ақылсызтәрбиесізкөргенсізнадан
Қарама-қарсы мағыналы
ақылдысаналыкөргенді
«жетесіз» сөзі бар мақалдар 10
- Жеті атасын білмеген - жетесіз. Жеті атасын білмеген адамды халық жетесіз деп сынайды: ақыл-парасаты, тәрбиесі жетпеген, өзінің кім екенін түсінбеген адам…
-
Жетім бала жасқаншақ,
Жетесіз бала мақтаншақ. Жетім бала көбіне өзіне сүйеніш аз болғандықтан, көпшілік алдында именшек, қысылшақ келеді. Ал жетесіз бала — тәрбиесі кем, ақылы… - Атасыз ұл - жетесіз ұл. Ескі түсінікте ер баланың тәрбиесі әкенің қолында болған: ұлға ер мінезді, еңбекті, ел ішіндегі әдепті әке үйретеді деп саналған…
-
Жетесіз ұл
жеті атасын қаздырады. Жетесіз ұл жеті атасын қаздырады: тәрбие-тағылымы жоқ, ақылы мен абыройы кем ұлдың қылығы үшін ел оның жеті атасына дейін… -
Көре тұра айтпасаң, көргенсіз дер,
Біле тұра айтпасаң, жетесіз дер. Бұл мақал адам көріп-біліп тұрған шындықты айтпай, үнсіз қалса, оны жөн білмейтін, тәрбиесіз, бейқам адам деп бағалайтынын… -
Жетесізге айтқан сөз
Желмен бірге кетеді. Бұл мақал ақылы, түсінігі, ой-пайымы әлсіз адамға айтылған сөздің пайдасы аз екенін білдіреді. Тура мағынасында, жел ұшырып… - Жетесіз әйел ер қадірін білмес. Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы мен тәрбиесі кем, түсінігі таяз әйел ер адамның қадірін жете бағаламайды. Астарлы мағынасы…
- Жетесіз батыр тез өлер. «Жетесіз батыр тез өлер» деген мақал тура мағынасында батырдың ақылы болмаса, ерлігі ұзаққа бармайтынын білдіреді. Астарлы…
- Жетесізге сөз өтпейді. «Жетесізге сөз өтпейді» деген мақал ақылсыз, түсінгісі келмейтін, өз дегенінен қайтпайтын адамға қанша айтсаң да өнеге…
-
Пышақ болмас жетесіз,
Өзі болған жігіттің
Тегін сұрап не етесіз? Жетесіз нәрседен пышақ болмайды, яғни бойында негізі, ішкі қасиеті жоқ нәрседен іске жарайтын зат шықпайды. Ал өзі болған, өз…