Абырой деген не?
Мағынасы
Адамның ел алдындағы беделі, сыйы, қадір-қасиеті; адал ісі мен ар-намысы арқылы табылатын жақсы атақ.
Мақалдарда
Мақалдарда абырой ердің қанаты мен қуаты, ар еңбегінің жемісі ретінде бейнеленеді; ол оңай кетеді («айрандай төгілді»), ал қайта табу қиын.
Мысалдар
- Ол адал еңбегімен ел алдында абырой жинады.
- Мұндай қылық бүкіл әулеттің абыройына нұқсан келтіреді.
Мағыналас сөздер
беделқадірбет-беделатақ
Қарама-қарсы мағыналы
масқараұят
«абырой» сөзі бар мақалдар 12
- Абырой - ар еңбегі. «Абырой - ар еңбегі» деген мақал адамның қадір-қасиеті өзінен-өзі келмейтінін білдіреді. Абырой — жұрт алдында беделді, сыйлы…
-
Малды жақсы баққаның,
Өзіңе абырой тапқаның.
Малды жаман баққаның,
Келген бақты қаққаның. Бұл мақал малды дұрыс күтіп-бағу адамның өз абыройын өсіретінін айтады. Малға ұқыппен қараған жан еңбегінің жемісін көреді… -
Еңбек мұратқа жеткізер,
Жалқау абырой кетірер. Бұл мақалдың тура мағынасы — адам еңбек етсе, мақсатына жетеді, ал жалқау болса, қадір-қасиетін жоғалтады. Астарлы мағынасы… - Абыройды ақ отау жапты. Бұл мақалдың тура мағынасында «ақ отау» — жаңа түскен келіннің шаңырағы, яғни отбасының жаңа бейнесі. Астарлы мағынасы — адамның…
-
Абырой - ердің қанаты,
Ақыл - ойдың суаты. Абырой ер адамды биікке көтеретін қанат секілді, ал ақыл ойды сусындататын суат іспетті дейді. Бірінші жол адамның ел алдындағы… -
Қызыл тіл - жанның мияты,
Абырой - ердің қуаты. Қызыл тіл — жанның мияты, яғни көңілдің медеуі, сүйеніші; абырой — ердің қуаты. Мақал жылы, орынды сөздің адамның жанына тірек… -
Жақсымен жолдас болсаң,
Алуа мен шекер.
Жаманмен жолдас болсаң,
Абыройыңа түкірер. Бұл мақал жақсының қасында жүрсең, оның жақсы мінезі, тәрбиесі, ықпалы саған да жұғады дегенді білдіреді. Ал жаман адаммен… -
Абыройлы болар жігіттің
Алғашқы ұрлығы ашылар. Абыройлы болатын жігіттің алғашқы ұрлығы-ақ ашылады дейді. Мақал жастың алғашқы қателігінің ерте әшкере болуын бақыт деп санайды… - Әйелдің абыройы - дақ түспеген ары. Бұл мақал әйел адамның қадір-қасиеті оның ар-намысымен өлшенетінін айтады. Тура мағынасында, «абырой» мен «ар» — адамның ішкі…
-
Шындықты қолдау - абырой,
Жалғанды қолдау - масқара. Бұл мақалдың тура мағынасы — шын сөзді, әділ істі жақтау адамға абырой әкеледі, ал жалғанды, өтірікті қолдау адамның беделін… - Абыройы айрандай төгілді. Бұл мақал бір адамның не бір істің қадір-қасиеті, беделі, атағы қатты төмендеп, жұрт алдында мүлде масқара болғанын білдіреді…
-
Міселі абырой сақтайды,
Місесіз аруақ аттайды. Бұл мақал адамға бедел мен абыройдың, намыс пен ұяттың сыртқы күштен де маңызды екенін білдіреді. Міселі абырой сақтайды дегені…