Тексіз деген не?
Мағынасы
Тегі, тәрбиесі жоқ; ата-анадан өнеге көрмеген, әдепсіз, көргенсіз. Тура мағынасында — арғы тегі белгісіз, тұқымы жаман. Адамға айтылғанда — ауыр сөгіс.
- Негізі, түбі жоқ («тексіз оқу жоқ»).
Мақалдарда
Мақалдарда тексіздік ата-тектен гөрі тәрбие мен мінезге қатысты айтылады: тексіз адамда жүйе болмайды, оның тілсіздігі мен әдепсіздігі бірден көрінеді.
Мысалдар
- Тексіз адам ғана үлкенді сыйламайды.
- Оны ешкім тексіз деп айта алмайды, әкесі де, атасы да елге сыйлы адамдар.
Мағыналас сөздер
Қарама-қарсы мағыналы
тектікөргенді
«тексіз» сөзі бар мақалдар 6
-
Көргенсіз дегенге қорланба,
Тексіз дегенге қорлан. Бұл мақал адамға сыртқы кемсіту сөзден гөрі, шын мәнінде тегіне, тәрбиесіне, мінезіне дақ түскенде ғана ұялу керек екенін… -
Тексізден текті тумайды,
Жабыдан тұлпар шықпайды. Бұл мақалдың тура мағынасы: тегі нашар, қасиеті төмен жануардан жүйрік, асыл мінезді тұлпар тумайды. Астарлы мағынасы: адамның… - Тексіздік - тілсіздіктен. «Тексіздік - тілсіздіктен» деген мақал адамның арғы тегін ғана емес, ең әуелі оның сөз саптауынан, сөйлеу мәдениетінен…
- Тексіз адам қонағына тесіле қарайды. Бұл мақал сырттай қарағанда қонаққа қадалып қарауды айтып тұрғандай көрінеді, бірақ астарында тәрбие мен тектіліктің өлшемі…
-
Тексізде жүйе болмайды,
Кексізде кие болмайды. Бұл мақал адамның шыққан тегіне, тәрбиесіне және ішкі мінезіне назар аударады. «Тексізде жүйе болмайды» дегені — тектілігі… - Шексіз оқу болса да, тексіз оқу жоқ. Бұл мақалдың тура мағынасы — оқу мен үйренудің шегі жоқ, адам өмір бойы білім ала береді. Астарлы мағынасы — білімнің өзі емес…