Мақалдағы сөздер

Арсыз деген не?

сын есім рус.бессовестный, бесстыжий

Мағынасы

Ұяты жоқ, ар-намысын білмейтін, әдептен безген; ұят пен адамгершілік шегін аттап кететін адам.

  1. Ауыспалы мағынада: берілген сайын көбейе беретін, тыйым білмейтін («ұйқы арсыз», «тамақ арсыз»).

Мақалдарда

Мақалдарда арсыздық адамның ең ауыр міні ретінде сыналады: малсыз болу — кемшілік емес, ал арсыз болу — адамның қоры болу.

Мысалдар

  • Біреудің ақшасын қайтармай жүру — арсыздық.
  • Ол арсыз сөздерімен жиналғандарды ұялтты.

Мағыналас сөздер

ұятсызбетсізнамыссыз

Қарама-қарсы мағыналы

арлыұяттыинабатты

«арсыз» сөзі бар мақалдар 12

  1. Ұйқы арсыз,
    Күлкі арсыз,
    Тамақ арсыз.
    Бұл мақал адам бойындағы кейбір табиғи құбылыстардың, әдетте, ұятқа телінбейтінін білдіреді. Ұйқы, күлкі, тамақ — адамның…
  2. Арсыз болса, қыз жаман,
    Ақылсыз болса, ұл жаман.
    Бұл мақал ұл мен қыздың жақсы-жамандығы тек жынысына емес, мінезі мен тәрбиесіне байланысты екенін айтады. Қыз үшін ең үлкен мін…
  3. Арсыз - адамның қоры. Арсыз адам — адамдардың ең төмені, ең қадірсізі. Ар — ұят, намыс, ішкі ождан; адамды жамандықтан тежейтін күш. Арсыз адамды…
  4. Малсыз болсаң да, арсыз болма. Бұл мақалдың тура мағынасы: малың, дүниең, байлығың болмаса да, адамдық ар-намысыңды жоғалтпа деген сөз. Астарлы мағынасы…
  5. Ана тілін алмаған - арсыз. Анасының тілін алмаған, яғни анасының сөзін тыңдамаған, ақылына көнбеген адам арсыз, ұятсыз. Мақалдағы «ана тілі» туған тіл емес…
  6. Аталы жетім - арсыз жетім,
    Аналы жетім - ерке жетім.
    Анасы өліп, әкесімен қалған бала — «аталы жетім», әкесі өліп, анасымен қалған бала — «аналы жетім». Халық байқауынша, анасыз…
  7. Аталы сөзге арсыз жауап қайырар,
    Ақ пен қараны шындық айырар.
    Бұл мақал адам сөздің салмағын түсініп сөйлеуі керек екенін айтады. Аталы сөз — ақылға, өнегеге, тәжірибеге толы қадірлі сөз…
  8. Арсызға сәлем - борыш, сөз - қулық. Бұл мақал арсыз, ұяттан безген адамға сәлем беру де қиын міндетке айналатынын меңзейді. Өйткені ондай кісі әдепті түсінбейді…
  9. Арсыздың сөзінде тұрақ жоқ,
    Көзі бар да, құлақ жоқ.
    Арсыз адам айтқан сөзінде тұрмайды, уәдесіне берік болмайды. Мақал тура мағынада: сөзі бар, бірақ соны орындауға жауапкершілігі…
  10. Арсыз қолым істеді,
    Арлы бетім ұялды.
    Бұл мақал адам бойындағы ар мен ұяттың құнын терең көрсетеді. Тура мағынасы бойынша, қол қателік жасап, жаман іс істесе, бет…
  11. Арсыз болмаса, мал қайда,
    Айлакер болмаса, бақ қайда?
    Мақал риторикалық сұрақпен ащы шындықты айтады: арсыз болмасаң, мал қайдан табылады, айлакер болмасаң, бақ қайдан келеді? Яғни…
  12. Сұрамсақ - арсыздық,
    Жарамсақ - құнсыздық.
    Бұл мақал екі мінезді бірдей сынайды: сұрамсақтық пен жарамсақтық. Сұрамсақ — қол жайып, орынсыз тілене беретін, өз еңбегіне…