Мақалдағы сөздер

Пақыр деген не?

зат есім рус.бедняк, бедняга, несчастный

Мағынасы

Кедей, жоқ-жітік адам; тұрмысы төмен, дәрменсіз, аянышты жан.

  1. Сын есім ретінде: бейшара, мүсәпір, әлсіз («іске пақыр»).
  2. Аяушылықпен не еркелете айтылатын қаратпа сөз: «пақыр-ау», «байғұс».

Мақалдарда

Мақалдарда пақыр батырға қарсы қойылады: батыр — күшті, пақыр — әлсіз, дәрменсіз; сонымен бірге пақырдың да жаны, қадірі бар екені айтылады.

Мысалдар

  • Пақыр шал жалғыз сиырынан айырылып қалды.
  • Бала пақыр, тоңып қалыпты ғой.

Мағыналас сөздер

кедейжарлыбейшарамүсәпір

Қарама-қарсы мағыналы

бай

«пақыр» сөзі бар мақалдар 8

  1. Батырға да жан керек,
    Пақырға да жан керек.
    Ер жүрек батыр да, жоқ-жітік пақыр да жанын бірдей аяйды: өмір екеуіне де тәтті. Мақал адамның атақ-дәрежесіне қарамай…
  2. Білген кісі ұрыны пақыр дейді,
    Білмеген кісі ұрыны батыр дейді.
    Білетін адам ұрыны пақыр дейді, білмейтін адам ұрыны батыр дейді. Мақал ұрыны дәріптеудің надандықтан шығатынын айтады: сырттан…
  3. Істің ақыры жігіттің пақырына қалады. Бұл мақал істі бастау оңай болғанымен, оның соңғы салмағы көбіне сол істі атқарған адамның өзіне түсетінін білдіреді. Яғни, адам…
  4. Балалы кісі пақыр болмас. Баласы бар адам түбінде жоқшылыққа, жалғыздыққа ұшырамайды: бала өсіп, ата-анасына қол ұшын береді, қартайғанда асырайды. Мақал…
  5. Бақсыға ауруды қаратсаң,
    «Пақыр, - дейді,
    Қара ешкінің өкпесімен қақтыр», - дейді.
    Бұл мақалдың тура мағынасы — бақсыға ауырған адамды көрсетсең, ол емнің орнына түрлі ырым-сырым айтып, «қара ешкінің өкпесімен…
  6. Өледі деген пақырың өгіз мініп келіп тұр. Бұл мақалдың тура мағынасы — кедей, әлсіз деп ойлаған адам кенеттен күткеннен де мықты, дәулетті, беделді болып көрінуі. Астарлы…
  7. Сөзге батыр, іске пақыр. «Сөзге батыр, іске пақыр» деген мақал сөзді көп сөйлеп, уәде беруге келгенде мықты, ал нақты іс жасауға келгенде әлсіз адамды…
  8. Жетім бала секілді жездем пақыр. Қайын жұртына келген жезде жетім балаға ұқсайды: жұрттың бәрі оны әзілге айналдырып, кәде сұрап, қағытады, ал ол ешкімге ренжи…