Пендешілік көлеңкелері туралы 290
Пендешілік көлеңкелері туралы мақал-мәтелдер: адам әлсіздігі, нәпсі, өкініш пен тәубе жайлы ойлы нақылдар.
290
Мақал-мәтел
55.1K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Тойған кекіреді, тоңған секіреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның күйі мінез-құлқына тікелей әсер ететінін аңғартады. Тоқ, жайлы, қамы жоқ адам көб...
Тамақ тамұққа түсіреді.
**Негізгі мағынасы** «Тамақ тамұққа түсіреді» деген мақал адамды нәпсінің жетегіне ерсе, қиындыққа, күнәға, тіпті масқа...
Тарыққан талғамайды.
**Негізгі мағынасы** «Тарыққан талғамайды» деген мақалдың тура мағынасы — қысылған, қиналған адам талғап-таңдап жатпайд...
Сақалға ақ түсті,
Көңілге дақ түсті.
Көңілге дақ түсті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасы ұлғайған сайын сыртқы келбеті өзгеріп, сақалына ақ түс кіретінін айтады. Бір...
Бұл дүниенің құсасы о дүниеге кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның бұл дүниеде көрген уайымы, қайғысы, жүрекке түскен мұңы өлгенн...
Өмірді өлім тұсайды.
**Негізгі мағынасы** «Өмірді өлім тұсайды» деген мақал адам баласының ғұмыры шектеулі екенін білдіреді. Тура мағынасында...
Іші жарау, жоны қырау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көрінісі мен ішкі күйі бірдей болмайтынын меңзейді. Тура мағынасында «іші...
Кісі жапа көрмей, опа көрмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірде ауырлық, сынақ, қате не қиянат көрмей тұрып, шынайы опаға, яғни жақсылықты...
Бай мақтанса, дәулеті шашылар,
Жарлы мақтанса, арты ашылар.
Жарлы мақтанса, арты ашылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның орынсыз мақтануының зиянын ескертеді. Бай өз дәулетіне сеніп, көпірсе, мал-мүлкі...
Кем жесең, төрге шығарады,
Көп жесең - көрге.
Көп жесең - көрге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тамақты мөлшермен жеудің, қанағат сақтаудың пайдалы екенін білдіреді. Тура мағынасында аз...
Бір байдың жұртына,
Екі байғұс таласады.
Екі байғұс таласады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір байдың артында қалған жері не малы сияқты дүние үшін екі кедей адам...
Қара жер қарыз арқаламайды.
**Негізгі мағынасы** Қара жер қарыз арқаламайды деген мақалдың тура мағынасы — жер ештеңе көтеріп, борыш өтеуге қатыспай...
Адам көңілден азады,
Тілден жазады.
Тілден жазады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі көңіл күйі бұзылса, мінезі де, ісі де оңай әлсірейтінін айтады. Тура мағынас...
Залым есек көпір үстінде қитығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — есек көпір үстінде өз дегенінен қайтпай, қырсығып тұрып алады. Астарл...
Ажалдан ақша беріп құтыла алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өлімнен, яғни ажалдан, ақша төлеу арқылы құтыла алмайды. Астарлы...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді...
Көшпелі дәулет кімде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонып жүрген мал-мүлік, дүние бір қолдан бір қолға, бір күйден б...
Тауық түсінде тары көрсе,
Түлкі түсінде тауық көреді.
Түлкі түсінде тауық көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тауыққа тары, ал түлкіге тауық түсінде көрінеді. Астарлы мағынасы — әр...
Сау басына сақина тілеп.
**Негізгі мағынасы** «Сау басына сақина тілеп» деген мақал адамның өзіне қажетсіз пәле іздеп, тыныш тұрған тіршілігіне...
«Пендешілік көлеңкелері туралы» санатында адам болмысының әлсіз тұстары — нәпсі, ашу, қызғаныш, мансапқорлық, сараңдық сияқты қасиеттерді әшкерелейтін мақал-мәтелдер топтастырылған. Бұл нақылдар пенденің қателігін тануға, өз-өзіне сын көзбен қарауға және ар-ұят пен иман таразысын ұмытпауға үндейді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.