Құдай деген құнықпайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ашкөздік пен тойымсыздықтың түбі жақсылыққа апармайтынын меңзейді. Тура мағынасында «Құдай» сөзін айтып, бәрін өз пайдасына бұра беретін адам құнықпайды, яғни тоқтамайды деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — адам нәпсісіне ерсе, қанша алғанымен қанағат етпей, одан сайын көбірек көксейді. Халық мұнда қанағатсыздықты, дүниеқоңыздықты сынайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «Құдай» сөзі — қасиетті ұғым, ал «құнықпау» — тоймау, қомағайлану, бір нәрсеге шектен тыс ұмтылу. Яғни адам өз нәпсісін тежемесе, рухани өлшемнен алыстайды деген ишара бар. Бұл жерде нақты заттан гөрі мінез бейнесі басым: ашкөз жанның ішкі тоқтаусыздығы суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал мансап, ақша, атақ қуып, адалдықты ұмытқан адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер жалақысы өссе де, әділетсіз жолмен тағы да пайда іздей берсе, жұрт оны «Құдай деген құнықпайды» деп сынауы мүмкін. Мұндайда мақал адамды қанағатқа, сабырға және адалдыққа шақырады.