Пендешілік көлеңкелері туралы 290
Пендешілік көлеңкелері туралы мақал-мәтелдер: адам әлсіздігі, нәпсі, өкініш пен тәубе жайлы ойлы нақылдар.
290
Мақал-мәтел
69.3K
Қаралым
238
Орташа
Сұрыптау:
Нәпсі деген - пәле,
Жанған отқа салар.
Жанған отқа салар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал нәпсінің адамды жамандыққа итермелейтін қауіпті күш екенін айтады. Тура мағынасында нәпс...
Сопы сұмнан шығады.
**Негізгі мағынасы** «Сопы сұмнан шығады» деген мақал сырт көзге момын, діндар, тақуа көрінген адамның бәрі бірдей адал...
Сүйген жүрек дірілшіл,
Күйген көңіл ырымшыл.
Күйген көңіл ырымшыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам жүрегіндегі сезім күйін бейнелейді. Сүйген адам өте сезімтал, әрбір ұсақ белгіге еле...
Қой көрмесек те қи көрдік,
Ешкілі байдың қызы едік.
Ешкілі байдың қызы едік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қиын тұрмысты, жоқшылық пен қысым көрген өмірді астарлап білдіреді. «Қой көрмесек те қи к...
Байлықтың бір тоқтығы, бір жоқтығы бар.
**Негізгі мағынасы** Байлық тұрақты нәрсе емес, ол бірде молайып, бірде азайып отырады. Тура мағынасында мал-мүлік те, а...
Өзімде жоқ көтен боғымен піссін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өзінде жоқ нәрсені немесе пайдасы жоқ, орынсыз істі қалап, соған үміт арту мағынасын бере...
Жаным, тәнім - май шоқпар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының өз жанын, өз басын бәрінен жоғары қоятынын аңғартады. Тура мағынасында «жа...
Малқұмар көңіл - соқыр көңіл.
**Негізгі мағынасы** «Малқұмар көңіл - соқыр көңіл» деген мақал дүниедегі бар ойы мал-мүлікке ғана ауған адамның пайымы...
Ұры бүлікке құмар,
Шыбын шірікке құмар.
Шыбын шірікке құмар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман ниетті адамның ішкі табиғатын әшкерелейді. Ұры қалайша бүлікке, тынышсыздыққа, бере...
Мен саған жауырынмын ба?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтелдің тура мағынасы: «Мен саған жауырын болатындай не істедім?» деген ренішті, назды с...
Боқты боққа ұрса, былш ете түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — лас нәрсені лас нәрсеге ұрса, ол бірден былқ етіп, шашырап кетеді деге...
Ажал ажарыңа да, базарыңа да қарамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сыртқы көркіне де, дәулет-байлығына да ажалдың қарамайтынын айтады. Яғни өлім алд...
Кісі жапа көрмей, опа көрмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірде ауырлық, сынақ, қате не қиянат көрмей тұрып, шынайы опаға, яғни жақсылықты...
Құзғын жемтік көрмесе жүре алмайды.
**Негізгі мағынасы** Құзғын жемтікке тәуелді құс. Сондықтан бұл мақалдың тура мағынасы — құзғын өлексесіз, қорексіз тірш...
Ұрыны қарақшы ұрлайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адам өзгені қалай алдап, қалай зиян келтірсе, түбі өзі де сондай жамандықтың құрбан...
Ең көп оқылған
Тышқан көтін көріп жаралы болыпты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тышқанның арт жағын көріп, соған жарақат алғандай болуы. Астарлы мағын...
Ауырып тұрдым - аунап тұрдым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ауырған кезде де еңсесін түсірмей, халін жеңілдетудің амалын іздейтінін білдіреді...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Тауық түсінде тары көрсе,
Түлкі түсінде тауық көреді.
Түлкі түсінде тауық көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тауыққа тары, ал түлкіге тауық түсінде көрінеді. Астарлы мағынасы — әр...
Көшпелі дәулет кімде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонып жүрген мал-мүлік, дүние бір қолдан бір қолға, бір күйден б...
«Пендешілік көлеңкелері туралы» санатында адам болмысының әлсіз тұстары — нәпсі, ашу, қызғаныш, мансапқорлық, сараңдық сияқты қасиеттерді әшкерелейтін мақал-мәтелдер топтастырылған. Бұл нақылдар пенденің қателігін тануға, өз-өзіне сын көзбен қарауға және ар-ұят пен иман таразысын ұмытпауға үндейді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.
Осындағы даналық сөздер өмірлік тәжірибеден туған: кейде бір ауыз сөз адамды тәубеге келтіріп, дұрыс жолға бұрады. Пендешіліктің көлеңкесі жүрекке түссе, ақыл тұманданып, қарым-қатынасқа сызат түсіреді деген ой жиі айтылады. Сондықтан бұл санаттағы мақалдар сабыр, қанағат, адалдық, кешірім секілді құндылықтарды алға шығарып, мінезді түзеуге бағыт береді.