Ұры бүлікке құмар,
Шыбын шірікке құмар.
«Ұры бүлікке құмар, Шыбын шірікке құмар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаман ниетті адамның ішкі табиғатын әшкерелейді. Ұры қалайша бүлікке, тынышсыздыққа, берекесіздікке жақын болса, шыбын да шіріген, сасыған жерді айналшықтайды. Яғни, әркім өз болмысына сай ортаға тартылады. Тура мағынасында — ұрының бұзылған іске әуестігі, ал астарлы мағынасында — жаман адам жақсыға емес, іріткі мен былыққа ұмтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұры» — тек мал-мүлік ұрлайтын адам емес, ел ішіне іріткі салатын, арамдыққа бейім кісі. «Бүлік» — дау, жанжал, берекесіздік. Ал «шыбын» мен «шірік» табиғаттағы жағымсыз құбылысты танытады: шыбын таза жерге емес, шіріген нәрсеге үйір болады. Осы арқылы мақал жаманның жаманға тартатынын бейнелі түрде көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл мақал біреудің өсекке, дау-дамайға, арандатуға әуестенгенін айтқанда қолданылады. Мысалы, ұжымда бір қызметкер үнемі әріптестерді араздастырып, тыныш отырған ортаға от тастаса, оған осы мақал дәл келеді. Мұндайда халық жаман мінездің түбі берекені кетіретінін ескертеді.
Shybyn shirikke qumar.