Қой көрмесек те қи көрдік,
Ешкілі байдың қызы едік.
«Қой көрмесек те қи көрдік, Ешкілі байдың қызы едік.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қиын тұрмысты, жоқшылық пен қысым көрген өмірді астарлап білдіреді. «Қой көрмесек те қи көрдік» дегені — малға бай, берекелі тіршілікке жете алмай, керісінше қора-қопсының қиы сияқты ауыр, лас, бейнетті жағдайда өмір сүрдік деген ой. Ал «Ешкілі байдың қызы едік» тіркесі де тура мағынада емес: байлықтың қызығын емес, соның маңындағы ауыр еңбек пен таршылықты көргенін меңзейді. Яғни адам өзінің бұрынғы кедей, бейнетті күндерін әзіл-сықақ аралас өкінішпен еске алады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой» — молшылықтың, дәулетті тұрмыстың белгісі. Ал «қи» — қиындық, кірбің, бейнет, лас тірліктің символы. «Ешкілі бай» дегені де шын байлықтан гөрі шала-жансар, жұпыны өмірдің ишарасы ретінде айтылған. Халық мұнда кедейлікті тікелей емес, бейнелі тілмен суреттеген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал тұрмысы ауыр, мүмкіндігі шектеулі кезеңді сипаттағанда қолданылады. Мысалы, бір адам: «Студент кезімізде ақша тапшы еді, қой көрмесек те қи көрдік» деп, жоқшылықпен өткен күнін әзілмен айта алады.
Eshkili baıdyń qyzy edik.