Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.5K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Қалпақтың қапысы жоқ,
Киетін басты айт.
Киетін басты айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қалпақтың өзінен гөрі оны киетін басты сұрау, яғни бас болмай, қалпақт...
Өлгеннің жазасын көмген берсін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның біреудің істеген ісі мен қателігіне, ең алдымен, сол адамның өзі жауап беруі кере...
Неғұрлым арлы болсаң,
Соғұрлым сопы боларсың.
Соғұрлым сопы боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ар-намысы неғұрлым биік болса, соғұрлым оның мінезі де таза, сөзі де салмақты, іс...
Сегізінде баланың тісі түседі,
Сексенде ердің бір-біріне ісі түседі.
Сексенде ердің бір-біріне ісі түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің әр кезеңінің өз сыры, өз міндеті бар екенін білдіреді. Бала кезде тәннің де...
Қарау бай жаназасына жинайды.
**Негізгі мағынасы** Қарау, салақтық, бейқамдық адамды шығынға, өкінішке ұрындырады. Бұл мақал тура мағынасында да, аста...
Сыйынғаннан сүйенгенің күшті болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға тек біреуге жалбарынып, тілек қылумен шектелмей, өзіңе нақты тірек бола алатын, се...
Қазақбайдың ұлы болғанша,
Халықбайдың құлы бол.
Халықбайдың құлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атағы бар, бірақ өзінен шыққан пайдасы жоқ бір әулеттің адамы болғанна...
Төре, төрем,
Өнегеңді көрем.
Өнегеңді көрем.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — төре, яғни ел ішіндегі беделді, текті адамға қарап, оның өнегесін көре...
Шын сөз абақтыдан да шығарады.
**Негізгі мағынасы** Шындықтың күші өте зор: әділ, тура айтылған сөз адамды қиындықтан алып шыға алады. Мақалдың тура ма...
Иесіз ауруды жалғыз бақсы бағады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: елсіз, иесіз қалған ауыр халдегі науқасқа көбіне жалғыз бақсы ғана қара...
Өлінің түсі суық.
**Негізгі мағынасы** «Өлінің түсі суық» деген мақал тура мағынасында өмірден өткен адамның денесі суып қалатынын білдіре...
Іші кеткеннің арты білер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсенің іші босап, қуаты азайса, оның салдары артынан білінеді. Ас...
Ақсұңқардың баласы сарқыт қоймай, жем жемес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ақсұңқардың балапаны табиғатынан әлсіз, жалқау болып өспейді, ол өзіне...
Өлімнен басқаның ертесі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірінде кейінге қалдыруға болмайтын, бір-ақ рет келетін шындық бар екенін меңзей...
Тілегі хақтың ісі хақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер адамның тілегі, ниеті ақ, таза болса, оның ісі де дұрыс болады. Ас...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.