Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.2K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Куәсі бар сөздің дауасы бар.
**Негізгі мағынасы** Куәсі бар сөздің дауасы бар дегені — айтылған сөзге дәлел, айғақ болса, оның шындығын анықтап, дауы...
Жаман еш нөрсе біле алмайды,
Жұмсасаң, тіл алмайды,
Өзі біліп, пайдасын көре алмайды.
Жұмсасаң, тіл алмайды,
Өзі біліп, пайдасын көре алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы надандық пен қабілетсіздіктің зиянын меңзейді. Жаман, яғни тәрбиесіз не ой...
Талаптымен таласпа.
**Негізгі мағынасы** Талапты адаммен орынсыз тартыспа, өйткені ол өз мақсатына берік, ойы жүйелі, еңбегі мен ізденісі б...
Қызда көңілің бар болса,
Үмітіңді үзбей бар.
Үмітіңді үзбей бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер бір қызға көңілің ауып, соған деген ықыласың болса, мақсатыңнан қ...
Қызыл кебіс қисық аяқты әйгілейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кемшілігі сөзден емес, ісінен, жүріс-тұрысынан көрінетінін білдіреді. Тура мағына...
Жамандық көрмей, жақсылық болмас.
**Негізгі мағынасы** Жамандық көрмей, жақсылық болмас деген мақал өмірде қиындық, сынақ, өкініш болмаса, адам жақсы күнн...
Табылмаса, таға да қат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер табылса, тіпті таға да қатты нәрсе болады. Астарлы мағынасы: кез к...
Жүріп кетсең, жетерсің,
Тұрып қалсаң, тынарсың.
Тұрып қалсаң, тынарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әрекетке, қозғалысқа, талпынысқа шақырады. Тура мағынасында: жолға шығып, жүре бер...
Тоқытпасаң оқытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуді күштеп немесе орынсыз итермелеп оқытпа, мәжбүрлеме деген ойды...
Сұрау оңай, жауап беру қиын.
**Негізгі мағынасы** Сұрау — адамға ең жеңіл іс, ал сұраққа дәл, орынды әрі жауапкершілікпен жауап беру — ой мен білімді...
Басқа үйдің жығуын білсе де, тігуін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің үйі құласа, оны бәрі көреді, бірақ сол үйді қайта тігуге, жөн...
Ұяттан кісі өлмейді,
Бетте сызы қалады.
Бетте сызы қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ұятқа қалуы немесе қысылып-қымтырылуы өмірден айырып жібермейтінін айтады. Яғни...
Жексұрынды көрсе ел,
Жүрсе жер тітіркенеді.
Жүрсе жер тітіркенеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жексұрын, жиіркенішті, елге сөзі де, ісі де жақпайтын адам туралы айтады. Тура мағынасынд...
Қараңғыда қалтырағанша,
Жарықта жалтыра.
Жарықта жалтыра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға істі ертерек, қолайлы кезде атқаруды ескертеді. Тура мағынада: қараңғыда тоңып, қа...
Тамшы - жерге пайда, талқы - ерге пайда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір тамшы су да жерге сіңіп, өсімдікке нәр береді. Астарлы мағынасы: ад...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.