Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.2K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Жаза баспас қадам жоқ,
Жаңылмайтын адам жоқ.
Жаңылмайтын адам жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының бәрі де қателесетінін айтады. Тура мағынада адам жүргенде сүрініп-жығылуы...
Түкіргеннің де түбі бар.
**Негізгі мағынасы** Түкіргеннің де түбі бар деген мақал әр істің, әр әрекеттің салдары болатынын білдіреді. Тура мағына...
Оймақ пішсең де, ойлап піш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген істі асықпай, алдын ала ойланып істеу керек дегенді білдіреді. Тіпті ең шағын...
Өлінің түсі суық.
**Негізгі мағынасы** «Өлінің түсі суық» деген мақал тура мағынасында өмірден өткен адамның денесі суып қалатынын білдіре...
Тал таяқ болады,
Шал қонақ болады,
Нан тамақ болады.
Шал қонақ болады,
Нан тамақ болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің өтпелілігін, уақыттың бәрін өзгертіп, әр нәрсенің өз орны мен қадірі бар екенін б...
Қыста қарызға қар бермейді.
**Негізгі мағынасы** «Қыста қарызға қар бермейді» деген мақалдың тура мағынасы — қыстың өзінде қар көп болғанымен, оны...
Отты жастығың өтпей отау тік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас кезде қимылдап, тірлік бастап қал деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — адам қоңыр...
Неғұрлым арлы болсаң,
Соғұрлым сопы боларсың.
Соғұрлым сопы боларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ар-намысы неғұрлым биік болса, соғұрлым оның мінезі де таза, сөзі де салмақты, іс...
Ат биеден, атан түйеден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқының тұқымы бие арқылы, ал түйенің тұқымы інген, яғни ұрғашы мал а...
Айдапсал от жақса, сақтықтың суын сеп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: от тұтанып кетпеуі үшін оны алдын ала сумен басу керек. Астарлы мағынас...
Көбеңді көр де қой.
**Негізгі мағынасы** «Көбеңді көр де қой» деген мақалдың тура мағынасы — көбең, яғни ісі енжар, жүрісі босаң, салғырт а...
Кіреріңде шығарыңды да ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кез келген іске кіріспес бұрын оның соңын да алдын ала ойлап, салдарын бағалау ке...
Намысы бар жігіттің
нар күші бар;
Намысы жоқ жігіттің
қай күші бар?
нар күші бар;
Намысы жоқ жігіттің
қай күші бар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің шын қадірі оның намысымен өлшенетінін айтады. Намыс — адамды алға жетелейтін ру...
Еркек қозы - құрбандық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — еркек қозы құрбандыққа жарайтын мал деген ұғым. Астарлы мағынасы — ер...
Дауың жоқ болса, кепіл бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер өзіңде дау-дамай, талас, айып жоқ болса, бір іске сенімді түрде к...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.