Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.9K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Той тарқағанда қынаңды төбеңе қой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — той бітіп, жұрт тарқап жатқанда қымбат нәрсеңді, сән-салтанатқа керек...
Көн етіктіге құрым шұлғау.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көн, яғни тозған етікке құрымнан жасалған шұлғау кию. Астарлы мағынасы...
Лұқпан мың жасаған.
**Негізгі мағынасы** «Лұқпан мың жасаған» деген сөз ұзақ ғұмыр, мол тәжірибе және өмірдің талай сынын көрген даналық ту...
Кісі айыбын ашқаннан жапқан кісілік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің айыбын, кемшілігін жұртқа жайып жіберу дұрыс емес, ал оны жас...
Әділдікке жан құрбан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әділдік үшін адам өз жанын да қиюға дайын деген ойды білдіреді. Астарл...
Ат берсең азар,
Тон берсең тозар,
Жаңсылық етсең,
Бәрінен де озар.
Тон берсең тозар,
Жаңсылық етсең,
Бәрінен де озар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсылықтың ең құндысы — адамның ішкі жанын байытатын, өміріне пайдасы тиетін ізгі іс еке...
Ат тұяғын тай басар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен аттың ізі мен тұяғын кейін тай, яғни құлыннан өскен жас жылқы ба...
Қолы қимылдағанның ауызы қимылдар.
**Негізгі мағынасы** Қолы қимылдағанның ауызы қимылдар — еңбек еткен адам ғана өз несібесін тауып, қарнын тойдырады деге...
Отты жастығың өтпей отау тік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас кезде қимылдап, тірлік бастап қал деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — адам қоңыр...
Өтірік ырысты байлайды.
**Негізгі мағынасы** «Өтірік ырысты байлайды» деген мақал жалған сөздің ақыры жақсылыққа апармайтынын білдіреді. Тура м...
Тұлпардан тұяқ қалар,
Сұңқардан қияқ қалар.
Сұңқардан қияқ қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік тұлпар өлсе де, артында тұяғы, белгісі қалады; қыран сұңқардан...
Өткелден өткенше қызынды алайын,
Өткен соң аузынды ұрайын.
Өткен соң аузынды ұрайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сақтық пен алдын ала ойлаудың мәнін білдіреді. Тура мағынасында: өткелден өтерде біреудің...
Жүгі жеңіл есек жатаған.
**Негізгі мағынасы** Жүгі жеңіл есек жатаған болады деген сөздің тура мағынасы — арқасына ауыр жүк артылмаған есек майыс...
Өлім - ұзақ жолдың алысы.
**Негізгі мағынасы** «Өлім — ұзақ жолдың алысы» деген мақал адам өмірінің қысқалығын әрі оның соңғы шегі өлім екенін ас...
Келгеніңе сүйінбеген кеткеніңе күйінбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды келген кезде бағаламай, қадірін білмеген кісі оның кеткеніне де қайғырмайтынын біл...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.